mooiste dorp NL

Beeldentuin

zie ook Geesbrug

Wandelroute DE KLencke (Oosterhesselen)

Gees (gemeente Oosterhesselen), tussen Hoogeveen en Emmen. Mooi bewaard Drents boerendorpje. Typisch esdorp,
op een zandrug en met weiden in het beekdal van de Geeserstroom. Houtwallen, oude boerenhoeven.

beide kerken in Gees en het depot van de Historische Vereniging in Gees zijn voor het publiek geopend. (nagaan!)

Vooral in Gees vinden we mooie boerderijen, die fraai verdeeld in een krans- vorm om de brink geschaard staan.

Talenti is een sfeervol stekje voor ijs, koffie of lunch (Dorpsstraat 1, Gees). Een deel van de boerderij is omgebouwd tot ijssalon, mooi authentiek met de hoge gebinten en oude muren. Ze hebben wel tachtig soorten ijs, gemaakt met melk van de eigen koeien. ► talenti.nl
Bij Miss TuinBoon vind je bloemen en kruiden, vers van het seizoen en onbespoten, in een rietgedekt boerderijtje (Dorps­ straat 2, Gees). Snuffel in de winkel tussen allerlei moois en lekkers van de eigen akker en duik zelf ook even de bloemen- pluktuin in. ► misstuinboon.nl

VERHAAL UIT EEN TIJDSCHRIFT:

Gees is een dorp zoals je je een dorp in Drenthe voorstelt. Vanuit het naburige Zwinderen rijd je het door groene aardappelvelden tegemoet, het landschap bollend en vriendelijk. Wat direct opvalt, is het open karakter. Geen metershoge heggen of stalen hekken waarachter de 610 bewoners zich verschuilen. In de meeste gevallen ontbreekt een heg tussen de percelen of komt de afscheiding niet hoger dan de knie. Tijdens mijn ontdekkingstocht door het dorp betrap ik mezelf er regelmatig op dat ik door de voor- of achtertuin van iemand wandel, om me snel terug te haasten naar de openbare weg.
Gees telt vele Saksische boerderijen. Rietgedekt, omdat riet nu eenmaal goedkoper was, de meeste boerderijen voorzien van zwart gepotdekselde schuren die in veel gevallen kunstig rietvlechtwerk hebben in vierhoekig motief. 'Een stukje huisvlijt', legt Wolter Piek mij uit, zelfstandig organisatie-adviseur en voorzitter van de vereniging Plaatselijk Belang Gees. Hij woont met zijn vrouw Jeanet, zonen Julian en Floris sinds 1999 in het
dorp en kent alles en iedereen. 'Waarom Gees? Ik zocht ruimte voor mijn gezin en hobby-auto', zegt de uit Sleen afkomstige Piek. Die ruimte heeft hij gevonden en inmiddels staat de MG Midget te glanzen in een van de schuren bij het huis.
DE BOERMARKE
Opvallend is de enorme zwerfkei die pontificaal bij restaurant-partycentrum De Zwerfkei voor de deur ligt. De kei is in 1958 gevonden door een landbouwer, net buiten Gees, en als trofee naar het dorp gehaald. Hij weegt ruim 30.000 kilo.
Wie goed oplet, ziet trouwens veel meer zwerfkeien en -keitjes in Gees. Ze zijn door het landijs meegenomen vanuit

ijdens het voorlaatste glaciaal. De kleine keitjes werden in het verleden gebruikt om wegen mee aan te leggen. Hier en daar rond Gees zijn deze kasseienstroken nog te vinden.
De Zwerfkei is dan wel officieel geen dorpshuis, maar het dient wel als zodanig. Zo wordt er eens per jaar de vergadering van de zogenoemde 'boermarke' gehouden, waarvan oud-veehouder Lucas Zwaan voorzitter is. Hij woont vrijwel tegenover De Zwerfkei. 'De noodzaak van de boermarke is in de loop der jaren sterk afgenomen', zegt hij. 'De boermarke vormde het bestuur van het dorp en de madegronden, de natuurlijke graslanden. De meeste taken van de boermarke zijn nu overgenomen door de gemeente en de provincie.' De boermarke van Gees en het nabij gelegen Zwinderen vormden tot 1875 één marke. Het onderhoud van de wegen bleef tot lange tijd het werk van de boermarke, maar in 1961 ging dat over naar een loonbedrijf. Wat overgebleven is, is de jaarlijks vergadering, die vroeger alleen door boeren bezocht mocht worden, maar nu open staat voor iedereen. Het is een stukje folklore geworden. Wat ook gebleven is, is de boerhoorn waarmee in vroeger dagen de boeren werden opgeroepen om aan het werk te gaan. Nu wordt hij nog geblazen om de jaarvergadering aan te kondigen. Maar de hoorn heeft nog een sociale functie, want onlangs werd de hoorn geblazen om aan te kondigen dat er een meisje was vermist. Door de boerhoorn trokken alle bewoners naar de kei en werd de zoektocht gestart.
Met succes.
BEELDENTUIN
Mensen die het dorp Gees kennen, kennen het waarschijnlijk van de Beeldentuin, die officieel Beelden in Gees heet. Nu is tuin niet het juiste woord; een deel van de collectie staat opgesteld in een Engelse landschapstuin waar twee hoveniers er vijf dagen per week voor zorgen dat alles er onberispelijk bijstaat. Ik spreek eigenaar Yvo van Marle in de grote overdekte expositieruimte waar niet alleen beelden te bewonderen zijn, maar ook tal van schilderijen en sieraden. Zowel beelden en schilderijen zijn gemaakt door kunstenaars uit binnen- en buitenland. Van Marle: 'Dit jaar hebben we werk van 31 kunstenaars. Ik bezoek iedere kunstenaar altijd zelf om te zien of het werk en de persoonlijkheid van de kunstenaar bij onze expositie past. Dat doe ik in de wintermaanden en het vroege voorjaar, als de expositie en de tuin gesloten zijn.' De materialen zijn zeer uiteenlopend, van roestvrij staal tot leer. Maar wie niet voor kunst komt, komt voor de rust en de tuin met zijn bijzondere planten en bomen, zoals de gunnera's met hun reusachtige bladen. Van Marle: 'De tuin is zeven hectare groot. Daarbinnen hebben we weer zeven afgescheiden tuinen die elk hun eigen karakter hebben. Zoals een tuin met alleen maar grassen. Na het bezoek kunnen de mensen wat eten en drinken in onze brasserie.' Van Marle is afkomstig uit Vlaardingen en heeft voorheen altijd in Leiden gewoond. 'Ik deed P&O-werk bij de gemeente Leiden en mijn vrouw Ted Doove was ziekenhuisdirecteur. Onze >
Dierenarts Suzan Hordijk met haar echtgenoot; ruitvormige versieringen in het rietwerk.

Diny Kelder in haar winkel; een van de vaste kunstobjecten in de Beeldentuin, 'The Sky is the Limit'.
interesse heeft altijd bij kunst gelegen.
Vandaar dat we de beeldentuin al kenden toen we in de krant zagen dat hij te koop stond. Voor ons was het een kans die we gepakt hebben.' We staan even stil bij een toepasselijk kunstwerk, The Sky is the Limit van Eugene Terwindt, dat bestaat uit een ladder die 24 meter hoog de hemel inpriemt.
KAPSCHUUR
We rijden terug naar het centrum van Gees. Links en rechts van de weg ligt de es, (de benaming voor een gemeenschappelijke akker, red.) die van Gees een esdorp maakt. De es is zeven kilometer lang en vijf kilometer breed en ligt twintig meter boven het Normaal Amsterdams Peil. Dat de es hoger ligt, komt door het feit dat boeren jarenlang de mest uit de potstal op de es hebben gebracht. De koeien van de plaatselijke boeren stonden op een mengsel van stro en heideplaggen dat als het eenmaal verzadigd was, werd uitgereden om de omliggende zandgronden van Gees vruchtbaarder te maken. Ook van de schapen die vroeger over de hei liepen, werd de mest verzameld. Gees wordt dan ook wel een zanddorp genoemd en zo'n zandhoogte was vroeger een natuurlijke vestigingsplek. Later, toen de heide werd afgeplagd, ontstonden veendorpen zoals het nabij liggende gehucht Geeserveld of het dorp Geesbrug waar de leefomstandigheden een stuk slechter waren en de huizen een stuk kleiner. Net voldoende om een dagloner en zijn gezin te huisvesten. 'In Gees woonden de zelfstandige boeren, hun knechten woonden bij hen in', vertelt Lucas Zwaan.
In het dorp ontmoet ik Suzan Hordijk die voorheen regulier dierenarts was, maar nu een praktijk voor dieren runt op basis van natuurlijke geneeswijzen. 'Ik heb gestudeerd in Utrecht en ben toen voor het werk naar Coevorden verhuisd', zegt ze in haar praktijk die ze 'de kapschuur' noemt. 'De omslag van de reguliere geneeskunde naar de alternatieve geneeskunde kwam voor mij toen ik lesgaf in Meppel aan de Academie voor Natuurlijke Geneeswijzen.

MIDDELEEUWS MOTTEKASTEEL
De middenstand heeft Gees verlaten, op een ijssalon en restaurant-partycentrum De Zwerfkei na. Rond 1930 telde Gees
drie bakkerijen, een schoenmaker, een aantal klompenmakers en twee winkels voor huishoudelijke artikelen. Tot zes jaar geleden beschikte Gees nog over een supermarkt, maar ook die is vertrokken.
Het gebouw is nu het onderkomen van het Toeristisch Informatie Punt geworden.
Een van de medewerkers is vrijwilliger Henk Diedering. Hij werkte tot zijn pensioen als bedrijvenadviseur. 'Ik laat je graag wat van de omgeving zien', zegt hij en we stappen in zijn auto. Net buiten het dorp loopt de Geeserstroom. 'Men heeft geprobeerd de stroom weer zijn oude meanderende loop te laten volgen, maar volgens sommige boeren loopt de >
Geeserstroom nu op plekken waar hij vroeger nooit gelopen heeft.' Diedering wijst mij op nat grasland, waar in plaats van gras pitrus welig tiert. 'Te nat voor de boeren om te maaien, en koeien eten geen pitrus. Het is ook te nat voor sommige bomen, die daarom afsterven.' Maar het levert wel een bijzonder landschap op waarin je prachtig kunt wandelen - soms met laarzen - en fietsen op de vele uitgezette paden in boswachterij Gees. We rijden naar de Klinkenberg, het restant van een middeleeuws mottekasteel. Een mottekasteel is een burchttype dat meestal van hout werd gebouwd. Hoofdkenmerk is dat het op een motte staat, een kunstmatig aangelegde aarden heuvel.
Uit onderzoek, verricht in 1847, blijkt dat de motte van de hoofdburcht ongeveer zes meter hoog was. De nu nog resterende heuvel is ongeveer vier meter hoog en duidelijk te herkennen in het landschap. In 2002 is er archeologisch onderzoek uitgevoerd waarbij in de gracht een kruisboog en pijlpunten werden aangetrofFen. Sinds 2002 is de Klinkenberg een beschermd monument. We rijden terug naar Gees, langs een groentetuin waar je zelf je groenten kunt plukken: de 'zelfpluktuin'. In het gras wroeten de bonte Bentheimer varkens in alle vrijheid, zomer en winter lang. Naast groenten kun je hier ook een eerlijk stukje vlees van dit echte scharrelvarken kopen.
IJS EN AVONTUUR
Vader Gerard Hegen en zijn zoon Willem-Jan Hegen hebben een melkveehouderij met 130 koeien en jongvee in Gees. Ze vormen al de vierde generatie die de boerderij draaiende houdt. Naast de familie Hegen zijn er nog een melkveehouder en twee akker- bouwbedrijven in Gees. 'Veel groter dan dit kunnen we niet worden', zegt Willem-Jan. Om toch voldoende toekomstperspectief te hebben, heeft Willem-Jan samen met zijn vriendin Gerlinde Bosman de in het dorp gehuisveste ijssalon Talenti overgenomen. 'Nu maken ze al ijs met onze melk, maar we gaan hier de deel verbouwen en daar de winkel onderbrengen. Heel iets nieuws voor ons, maar mijn vriendin werkt nu al in de ijssalon om het vak te leren. We willen naast ijs ook koffie en een lunch aanbieden. Er is nu eenmaal niet veel voor de mensen die Gees aandoen, en zo verbreden we de basis van ons bedrijf. We hebben er ruimte genoeg voor.' Vader Hegen knikt instemmend.
Wie het beekdallandschap van Gees niet lopend of op de fiets wil verkennen, kan in de Land Rover van Hans Habers stappen.
Onder de noemer 'Avontuurlijk Gees' maakt hij met zijn opstappers een tocht door de omgeving waarbij hij uitleg geeft over het landschap en de natuur. Maar ook zijn vrouw Wilmien houdt niet van stilzitten en heeft aan huis, de oude schoolmees- terswoning, atelier 'NA-IEM' waar zij zelf op professionele wijze kleding maakt en verkoopt. Ook de patronen maakt zij zelf.
Wilmien: 'In de zomermaanden loopt het goed, in de wintermaanden is het natuurlijk rustiger. Naast mijn eigengemaakte kleding verkoop ik ook sieraden, tassen en cosmetica.' Wilmien is ook een van de drijvende krachten achter de mini-weekmarkt
die elke dinsdag in juli en augustus wordt gehouden en waar lokale bedrijven hun producten verkopen. 'Altijd heel gezellig hoor', zegt ze.
SNIPSNAORDERIJEN
'Een vriendin van mij woonde hier al en dat maakte ons enthousiast over Gees', zegt Diny Kelder, die inmiddels alweer negentien jaar met haar man Jan in Gees woont. 'We kochten een boerderij in matige staat omdat we niet meer geld hadden.
We hebben vrijwel alles platgegooid en weer eigenhandig opgebouwd. De oude schuur waar je tegenaan kijkt, hebben we in onderdelen gekocht en hier weer in elkaar gezet. Het is mijn
eigen winkeltje geworden, met snuisterijen die ik her en der verzamel. Van oud servies tot een kast of lamp.' 'Snipsnaorderijen' wordt dat in dialect genoemd. Diny heeft ook een kast aan de weg staan waar passanten een kopje koffie, water of thee kunnen drinken. Een tafel met stoelen staat uitnodigend klaar. De klanten kunnen het verschuldigde geld achterlaten in een trommeltje. 'Nee, er wordt geen misbruik van gemaakt. We leven in een dorp, hè', zegt Diny veelbetekenend.