Het dorp Oud-Aalden is verrukkelijk mooi; de tijd lijkt hier te hebben stilgestaan. Het oude esdorp heeft overwegend nog een agrarische bestemming.Het dorp bestaat volledig uit oude Saksische boerderijen rondom de driehoekige brink. die samen een beschermd dorpsgezicht vormen. De Aalder Es. De boerderijen zijn zogenaamde hallehuizen.
Je vindt hier onder meer de koffie- en pannenkoekenboerderij 't Hoes van Hol-An , waar je een vleugje Drentse historie haast proeft in de pannenkoeken. Gewoon een kop koffie drinken - mét Drentse wafel natuurlijk - kan ook. Het is een oud hallenhuisboerderijuit 17e eeuw.Ook het interieur is uit die tijd. Dus een soort museum.
Net aan de overkant van de doorgaande weg ligt de Jantina Helling Molen (ook wel Aeldermeul) uit 1891. Op zaterdagmiddag kun je hem bezoeken. De molen is een schenking van de laatste muldersvrouw aan de gemeente. In 1952 werd deze molen gerestaureerd.
cultureel centrum.
Bij de ingang v.h. dorp: twee dikke keistenen: dove Peter en dove Waander,twee broers die een meinedige verklaring aflegden
® 'T HOES VAN HOL-AN
Oud-Aalden 11, Aalden, 0591 - 371 268, www.pannenkoekboerderij.nl
OPEN mrt-nov di-zo 11.00-20.00 uur;
jul-aug, Pasen en Pinksteren ook op ma
© JANTINA HELLING MOLEN
Molenwijk 13, Aailden www.aeldermeul.nl
OPEN elke za-middag als de blauwe vlag uithangt
Aalden
Drenthe
Ca. 12 km ten westen van Emmen, nr. 1 op de kaart
Aaiden wordt wel het mooiste dorp van Drenthe genoemd, en het is waar dat bijna nergens het karakter van ‘De Olde Landschap’ nog zo goed tot zijn recht komt als hier. Over dat landschap schreef Vincent van Gogh in een brief dat ‘indien ik niet voor altijd hier kon zijn, ik liever ’t maar niet gezien had’. Kijkend naar de akkers, weide- en heidevel den, bossen en hoeven kan men zich de gehecht heid van onze ‘boerenschilder’ aan dit land voor stellen. Het is geen wonder dat de televisieverfiLming van Anne de Vries’ beroemde boek ‘Bartje’ in deze omgeving is opgenomen.
Oud-Aalden, het oudste gedeelte, is al vele jaren geleden tot beschermd dorpsgezicht verklaard. Het ligt aan de Aalder es en bestaat uit een tiental oude boerenhoeven die zijn gegroepeerd rondom een driehoekige brink, die met hoge eikebomen is beplant. De hoeven zijn van het z.g. hallehuistype: ze hebben het karakteristieke laag neerhangende rieten dak en een diepe ‘onderschoer’. De meeste staan met hun inspringende schuurdeur naar de weg gekeerd (de z.g. ‘achterbaander’) zodat de oogstwagens direct van het bouwland de schuur kunnen binnenrijden. Enkele hoeven dateren uit de 18e eeuw, de meeste echter uit de 19e. Eén hoeve werd zelfs al op het einde van de 17e eeuw ge bouwd: ‘Het Hoes van Hol An’. Het is een gaaf voorbeeld van de prachtige boerenbouwkunst uit die tijd. Het pand werd in 1965 zowel van binnen als van buiten deskundig gerestaureerd. Men kan er binnengaan want het is tot cultureel centrum en restaurant ingericht. Pannekoeken zijn de speciali teit van het huis.
Dat dit Drentse esdorp zo zuiver bewaard is gebleven komt doordat het eeuwenlang buiten de gebaande wegen heeft gelegen. De Kring Oud- Aalden en Monumentenzorg zien toe dat het sfeer volle gehucht niet ‘ontsloten’ wordt en dat er op de Aalder es geen huizen worden gebouwd.
Rijdt u van Aaiden enkele km in zuidoostelijke richting dan bereikt u een ander gaaf gebleven Drents esdorp: Benneveld, waaraan een afzonder lijk artikel is gewijd.
Bezienswaardigheden^
Boerenhoeven, eeuwenoude hallehuizen rondom de brink, w.o. ‘Het Hoes van Hol An’ (1668), Oud- Aelden 11, ingericht tot cultureel centrum met expositieruimten en pannekoekenrestaurant. Brink, met oude hoge eiken. Molen ‘Jantina Helling’, op een heuveltje aan de rand van de Molenes. Acht kante beltkorenmolen uit 1891, gerestaureerd in
1952. Te bezichtigen.
Dove Waander en Dove Peter
Bij de ingang van Oud-Aalden staan twee grote kei stenen die de weg naar de boerenhoeven en de lommer rijke brink bewaken. Ze worden Dove Waander en Dove Peter genoemd, naar twee broers, die lang geleden probeerden een conflict in het dorp in hun eigen voordeel op te lossen.
Het gebeurde in een tijd toen een groot deel van het land nog gemeenschappelijk bezit van de boeren was.
Daartoe hoorde ook de heide, waarop de herder dage lijks zijn schapen liet grazen. Die heide was echter zo uitgestrekt, dat niemand precies wist waar de ‘marke’ van Aaiden eindigde en die van het aangrenzende Wezup begon. Wezup had ooit twee grenspalen neerge zet, maar Aaiden was het met de plaats van die palen niet eens, en het geschil sleepte zich voort. Soms werd er door de twee dorpen zó over getwist dat het tot een handgemeen kwam. Dat kon zo niet doorgaan.
In Aaiden woonden twee oude boeren, de broers Peter en Waander. Ze dachten met dit geschil hun voordeel te kunnen doen. Toen de ruzie over de grens
palen weer eens oplaaide, verklaarden zij dat ze zich nog konden herinneren waar de palen oorspronkelijk hadden gestaan. Ze waren er neergezet toen zij nog maar heel klein waren. ‘We willen jullie de juiste plaats aanwijzen’. In drommen trokken de mensen nu met Peter en Waander mee, om te zien waar de grens zou komen te liggen. De broers pakten de twee stenen op en droegen ze naar een plek die een flink eind op het terrein van Wezup lag. ‘Nu hebben de twee dorpen allebei precies evenveel land,’ beweerden ze. De mensen zwegen en dachten na. ‘Maar hoe weten we nu zeker of jullie de waarheid spreken?’ vroeg iemand. ‘Als het niet zo is zal God ons straffen en zullen wij jullie nooit meer horen spreken’, antwoordden de broers. Daarop werd de nieuwe grens door iedereen aanvaard. Maar drie dagen later bleken Waander en Peter stokdoof te zijn geworden. Zo waren ze zwaar gestraft voor hun valse eed. Ze trokken weg uit het dorp en stierven in een plaats waar niemand hen kende. De twee grens stenen bleven echter staan, om ons te herinneren aan de gevolgen die leugens kunnen hebben.