Gelderland Aan de Linge, ca. 4 km ten zuidoosten van Leerdam, nr. 2 op de kaart
Aan een bocht van de kronkelige Linge ligt Acquoy. Zoals zoveel rivierdorpen vormt het een langgerekt lint, met één hoofdstraat, de Lingedijk, en een achterstraat meer landinwaarts: de Huigen straat. Een van de meest rustieke plekjes van het dorp vinden we langs de dijk, niet ver van de ri vier, waar een rij 18e- en 19e-eeuwse huizen een bij zonder fraai tafereel oplevert.
Waarom Acquoy weleens het Nederlandse Pisa wordt genoemd, zal u duidelijk worden als u, wan delend langs de Lingedijk, voor de toren van de Nederlands-Hervormde kerk blijft staan. Die toren hangt een flink stuk uit het lood, ook al staat hij dan niet zo scheef als zijn beroemde Italiaanse voorbeeld. De tweebeukige kerk, waar de toren oorspronkelijk deel van uitmaakte, is al in 1844 afgebroken en vervangen door een nieuwere, klei nere zaalkerk. De toren staat nu helemaal vrij op een ommuurd kerkhof. Hij maakt een nogal gedrongen, stompe indruk en vertoont duidelijke overeenkomsten met de torentors in het naburige Beesd. Vroeger heeft hij uit drie geledingen bestaan, afgesloten door een tentdak. De bovenste verdieping is waarschijnlijk in 1674 door een hevige storm verwoest. Uit dat jaar bestaan namelijk stuk ken waarin wordt gerept over ‘onweder, hagel, donder en bliksem’ op de 23e juli, waarbij ‘den toorn alhier tot Acquoy is affgewayt’. In 1956 is men begonnen met een grondige restauratie, die twee jaar later was voltooid.
Acquoy ontstond in 1140, toen Jan vin van Arkel na terugkeer van een kruistocht naar het Heilige Land, hier een versterkt huis liet bouwen.
In de loop der tijden gingen dit huis en het omlig gende dorp verschillende keren in andere handen over. Ten slotte kwam Acquoy in 1551 door het hu welijk van Prins Willem van Oranje met Anna van Egmond-van Buren in het bezit van het Huis van Oranje. Dat bleef het, als baronie, tot 1795. Sinds 1513 vormde Acquoy een bestuurlijke eenheid met Leerdam en in 1795 werd het bij Holland ingelijfd, waar de bevolking bepaald niet blij mee was. Vijf entwintig jaar later werd het echter weer Gelders toen het bij de gemeente Beesd werd gevoegd.
Acquoy is de geboorteplaats van Cornelius Jan- senius (1585—1638), de grondlegger van het Jan senisme. Zijn aanhangers scheidden zich van de R.K.-Kerk af en gingen later op in de Oud- Katholieke Kerk.
Op onze wandeling door Acquoy (de naam heeft iets te maken met ‘waterland’ of ‘nat weiland’) zien we ten oosten van de kerktoren het polderhuis ‘De Oude Horn’, ook aan de Lingedijk. Het is een aan trekkelijk, witgepleisterd gebouwtje, dat in zijn hui dige vorm uit 1830 dateert. Het waterrad en de waterlelies leveren een schilderachtig plaatje op.
In de bloesemtijd is de omgeving van Acquoy bijzonder fotogeniek en loont een tocht langs de oevers van de Linge, naar Geldermalsen, Asperen of Gorinchem, beslist de moeite.
Langs de Linge liggen verschillende natuurreser vaten, die vanwege hun kwetsbaarheid niet toegan kelijk zijn. Er zijn echter genoeg natuurgebieden waar u wel mag komen, en waar u volop kunt ge nieten van de rietlanden, de grienden en de ver schillende vogelsoorten.
Tde^ienswaardigbeden^
N.H.-Kerk, Lingedijk 96. Zaalkerkje uit 1844, met laat-15e-eeuwse, vrijstaande toren. Polderhuis, Lin gedijk 93. 19e-eeuws gebouwtje met waterrad. Oude, 18e- en 19e-eeuwse^ew/j aan de Lingedijk.