179c Laag en Hoog Keppel - transformatorhuis
121D - watermolen Laag Keppel
Gelderland In de Achterhoek., ca. 5 km noordivestelijk van Doetinchem, nr. 19 op de kaart
Gedeeltelijk verscholen achter een bocht van de Oude IJssel ligt Laag-Keppel. Al bestaat het oude plaatsje uit nauwelijks meer dan die ene, korte Dorpsstraat, toch mag het zich al sinds de 14e eeuw een stad noemen - een status die het grotere Hoog-Keppel nooit heeft bereikt. Die stadsrechten hebben natuurlijk veel te maken met het belang van het kasteel Keppel, dat als een indrukwekkende burcht hoog boven het geboomte langs de Oude IJssel uitsteekt.
We bereiken het stadje door halverwege de hoofdweg Doetinchem-Doesburg linksaf te slaan en de brug over de Oude IJssel over te steken. Het oude Laag-Keppel wordt in feite gevormd door enkele huizen aan weerskanten van de Dorpsstraat.
Een deel daarvan staat op de monumentenlijst. Bij nr. 31 vinden we nog een 18e-eeuwse pomp, met -------------------------------*--------------------------------
De waterradmolen bij de brug over de Oude IJssel te Laag Keppel dateert in oorsprong al van de 14e eeuw.
het wapen van de kasteelheren. De oude Dorps straat ligt samen met het kasteel op een klein eiland in een dode arm van de rivier.
Het kasteel Keppel heeft altijd een grote rol ge speeld in het bestaan van het stadje. Het is nu ge lukkig grotendeels gerestaureerd, maar slechts op aanvraag te bezichtigen. Het romantische slot be staat uit vier vleugels rondom een kleine binnen plaats en dateert uit het begin van de 17e eeuw.
Toen werd het op last van Johan van Pallandt her bouwd, nadat het in 1582 door de Spanjaarden was verwoest. De oostelijke en zuidelijke vleugel werden later bijgebouwd.
Het kasteel is vooral bekend geworden door het feit dat de ‘zonnekoning’ Lodewijk xiv in het ramp jaar 1672, toen de Franse troepen ons land waren binnengevallen, er zijn intrek nam. Het verhaal gaat dat hij, beducht voor sluipmoordenaars, de nacht doorbracht in een van de torenkamertjes.
Het is in dit kasteel dat hij de vertegenwoordigers van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlan den ontving om te praten over de voorwaarden voor de overgave. Veel kwam er van die besprekin gen niet terecht, omdat de afgezanten te weinig be voegdheden hadden en dus niet werkelijk met de Franse koning konden onderhandelen.
Het stadje is eeuwenlang van het kasteel af hankelijk geweest. Dat blijkt ook uit kleine dingen als de traditionele uitdeling aan de kasteelpoort.
Behoeftige mensen uit de omgeving werden daar op feestdagen op goede gaven onthaald. Dat is nu natuurlijk verleden tijd, net als de avondlijke gondeltochten die vóór en kort na de oorlog nog op de Oude IJssel werden gehouden. De versierde en verlichte boten kwamen dan in de vallende schemering langs het kasteel het donkere water afdrijven.
Laag-Keppel telt twee molens. De oude water molen kon na ingrijpende wijzigingen in de water huishouding van de Oude IJssel zijn werk niet meer naar behoren verrichten. Daarom kreeg hij assis tentie van een nieuwe spinnekopmolen, die nu het water in de gracht en de Molenkolk op peil houdt.
Het oude watermolencomplex dateert in aanleg al uit de 14e eeuw.
Over de brug, aan de Rijksweg, liggen de grote villa’s die het gezicht van het ‘nieuwe’ Laag-Keppel bepalen. Daar vinden we, langs de Oude IJssel, ook
de 18e-eeuwse Keppelsche IJsergieterij, die door de mensen zelf de ‘hut’ wordt genoemd (een verbaste ring van de Duitse naam voor dergelijke bedrijven).
Eigenlijk is het een unieke combinatie, zo’n rijke villawijk en zo’n oude fabriek. De ijzergieterij staat op de nominatie om tot beschermd industrieel monument te worden verklaard. Inmiddels is het bedrijf reeds als werkend museum ter bezichtiging opengesteld.
Zoals het vlakbij gelegen Hummelo zijn ‘Gouden Karper’ heeft (zie afzonderlijk artikel), zo heeft Laag-Keppel zijn ‘Gouden Leeuw’, een al even wijd en zijd vermaard etablissement. In de beginjaren van de Geldersche Tramwegmaatschappij (nu een busonderneming), was hier een halte, waar de con ducteur en de machinist van de stoomtram stee vast uitstapten om iets te gebruiken, een voorbeeld dat meestal door de passagiers werd gevolgd. Ook al is die tram nu verdwenen, de rustieke sfeer van Laag-Keppel is goeddeels behouden gebleven.
Laag-Keppel ligt in een bosrijke omgeving. Tus sen Hoog- en Laag-Keppel loopt een oude Hessen weg door het woud.
Tü^enswaardigbedeiLj
Kasteel Keppel, op eilandje in dode arm van Oude IJssel. Gebouwd in 1593-1615 door stadstimmer man Willem van Bommel op de plaats van ouder kasteel dat in 1582 door Spanjaarden werd ver woest. Bestaat uit vier vleugels rondom kleine binnenplaats. Twee achtkante hoektorentjes aan linkervleugel, dominerende traptoren aan binnen plaats, torenvormig hoekpaviljoen aan rechterzijde.
Het interieur bevat o.a. een schitterende grote zaal.
Bezichtiging alleen op aanvraag. Een deel van het omringende park is voor wandelingen opengesteld.