Huis Neerijnen  of Klingenberg
Kasteel Klingelenburg 1731, voor de ingrijpende verbouwing. Door Abraham de Haen.
Kasteeltype	Kasteel
Bouwmateriaal	baksteen
Huidige functie	kantoorruimte
Gebouwd in	14e eeuw
Herbouwd in	ca. 1600
Website	www.neerijnen.nl
Huis Neerijnen (2008)

Huis Neerijnen of Klingelenberg is een kasteel en landgoed ten noorden van het dorp Neerijnen in de gemeente West Betuwe in de Nederlandse provincie Gelderland.

Geschiedenis

De oorsprong van het Huis Neerijnen ligt in de 14e eeuw. Ridder Gijsbert de Cocq van Neerijnen bouwde in het jaar 1350, op 1000 meter afstand van kasteel Waardenburg, het huis Klingelenburg. Rond 1600 werd (waarschijnlijk) op de grondvesten van huis Klingelenburg - dat door oorlogshandelingen in 1574 waarschijnlijk ernstig was beschadigd - een nieuw huis gebouwd: huis Neerijnen. In de 18e eeuw werd dit ingrijpend verbouwd en laat in de 19e eeuw werd een aanbouw toegevoegd. Zo kreeg kasteel Neerijnen haar huidige vorm.

Aan het eind van 17e eeuw kwam kasteel Neerijnen door huwelijk in bezit van het Friese geslacht Van Aylva. Deze familie kocht in 1700 de Heerlijkheden Neerijnen en Waardenburg. Vanaf die tijd hebben de kastelen Neerijnen en Waardenburg dezelfde eigenaren gehad.  

Op 17 juni 1800 trouwde de toenmalige erfgename, vrouwe Anna Jacoba Wilhelmina van Aylva van Waardenburg, Neerijnen, Warmenhuizen, met Frederik Willem Floris Theodorus van Pallandt. Het geslacht Van Pallandt bleef in het bezit van de kastelen tot 1971, toen het laatste lid van deze tak, Julie Elise baronesse van Pallandt, door een ongeval om het leven kwam. Met het overlijden van deze vrouw, die op sociaal en kerkelijk gebied een belangrijke plaats in de dorpsgemeenschap innam, kwam er een einde aan de band die Neerijnen en Waardenburg zo’n 170 jaar met het geslacht Van Pallandt verbond.  

Het Huis Neerijnen kwam in 1974 in handen van stichting Geldersch Landschap & Kasteelen, die het kasteel liet restaureren. Van eind jaren ’70 tot 2019 was het kasteel in gebruik als gemeentehuis van de gemeente Neerijnen.^[1]

Sinds 2022 wordt het kasteel in delen verhuurd als kantoorruimte. Tijdens Open Monumentendag kan een groot deel worden bezocht.

• Ronald Stenvert e.a., Kasteel Neerijnen in: Monumenten in Nederland - Gelderland. Rijksdienst voor de Monumentenzorg/ Waanders uitgeverij, Zwolle 2000, blz. 234

Bronnen, noten en/of referenties

1. ↑ website kasteelonline.nl

Over het middeleeuwse kasteel

Neerijnen
Kasteel Neerijnen (1571)
Locatie	Neerijnen
Algemeen
Eigenaar	De Cock van Neerijnen
Gebouwd in	14e eeuw?
Gesloopt in	rond 1800?
Monumentale status	gemeentelijk monument

Geschiedenis

Over de oorsprong van het kasteel is vrijwel niets bekend. Het zou ouder zijn dan het nabijgelegen Huis Neerijnen. Er is wellicht een verband met de curtis (hof) in Neerijnen die al in 850 wordt genoemd en toen aan de kerk van Utrecht werd geschonken. In 1265 werd de 'curtis Nederynen' vermeld in de oorkonde waarin de graaf van Gelre het goed overdroeg aan Rudolf de Cock. Er kan dan reeds een adellijk huis hebben gestaan.

Het middeleeuwse kasteel zal rond 1350 zijn gebouwd door Gijsbert de Cock. Zijn nazaten hebben het kasteel tot eind 16e eeuw in bezit gehouden, maar inmiddels was het nabijgelegen Huis Neerijnen hun belangrijkste kasteel geworden.

In 1574 werden kasteel Waardenburg en het Huis Neerijnen door Spaanse troepen zwaar beschadigd. Het is aannemelijk dat ook het kasteel Neerijnen werd getroffen. Een 18e-eeuwse kaart toont nog een schets van het kasteel, maar in de 19e eeuw blijkt er niets meer over te zijn.

Tussen het kasteelterrein en de Van Pallandtweg is in de 18e eeuw een boerderij gebouwd.^[2]

Beschrijving

Het kasteel staat ingetekend op een kaart uit 1666, die op zijn beurt weer is gebaseerd op een oudere kaart uit 1571. De kaart toont een rechthoekig gebouw met de naam ‘Neerinen’. Er zijn twee vleugels zichtbaar: een grote, representatieve zaalbouw, met ernaast een kleinere vleugel waarin wellicht de keuken was ondergebracht. Beide vleugels werden afgedekt met een zadeldak tussen topgevels. Rondom het terrein stond een muur.

Achter de tegenwoordige boerderij is het voormalige kasteelterrein terug te vinden als een verhoging van 1,5 meter, omgeven door restanten van de dubbele gracht. Het volledige kasteelterrein heeft een afmeting van circa 45 bij 45 meter.

Bronnen, noten en/of referenties

• Kastelen in Gelderland. Matrijs, Utrecht (2013), "Neerijnen", p. 353-354.
• Neerijnen I, Kastelenlexicon

1. ↑ Monumentenlijst 2022, Gemeente West Betuwe
2. ↑ 30369, Rijksmonumentenregister