Groningen
Ca. 10 km ten noorden van Winschoten, nr. 15 op de kaart
Het dorp ligt midden in het vlakke polderlandschap van het Oldambt, in het noordoosten van Gronin gen. De beste tijd voor een bezoek aan dit gebied is als het koolzaad bloeit op de vruchtbare kleigrond of het koren rijpt. Hier staan de typisch Oldambster boerderijen, met het woonhuis en de schuur onder één rechtlijnig dak, en met hun merkwaardig uit springende hoeken of krimpen.
Oostwold zelf, dat tot de gemeente Midwolda be hoort, is een typisch Oldambster streekdorp. Vroe ger is er, als ‘tegenhanger’ van Oostwold, nog een Westerwold geweest, maar dat is al lang verdwenen.
Men zal bij een bezoek aan dit rustige Groningse dorp niet meteen het gevoel krijgen historische grond te betreden. Behalve de kerk treft men niet veel oude, imposante monumenten aan. Toch is Oostwold al heel oud. Bij opgravingen is er zelfs een beitel gevonden die uit ca. 1500-2000 v.C. dateert.
Oostwold en het naburige Midwolda zijn ont staan op de leemrug in de ‘wolden’ (bosachtige moe rassen) van Alda Ombechte — het Oldambt. De eer ste boeren die hier woonden paalden hun land lood recht vanaf die bewoonde rug het omringende veld arm verlengd, met handhaving van het Lodewijk xiv-poortje. In het interieur bevindt zich nog fraai meubilair en houtsnijwerk uit de bouwtijd. Te be zichtigen. Langs de oprijlaan naar de kerk ligt de even oude pastorie, met een schuur. In die tijd hield ook de predikant zich met het boerenbedrijf bezig, ter aanvulling van zijn traktement.
-------------------------------*--------------------------------
Een kijkje op het landelijke Oostwold. Op de achtergrond het kruiskerkje uit de 18e eeuw.
in. Een ‘heert’ land werd dat toen genoemd. ‘Heert’ was afgeleid van de ‘haardstede’, die het middelpunt van het bezit van de boer vormde.
Uit die oude, tamelijk democratisch georganiseer de boerensamenleving ontwikkelde zich in de Mid deleeuwen het instituut van de hoofdelingen, dat zo bepalend is geweest voor de geschiedenis van het noorden van ons land. Hoofdelingen waren boeren die door verschillende oorzaken een leidende positie verwierven en macht over de omgeving uitoefen den. Ze woonden op borgen — kasteelachtige land huizen, die meestal waren omgracht en met torens versterkt. In Midwolda staat nog steeds de indruk wekkende Ennemaborg, nu café-restaurant.
Ook Oostwold had zijn hoofdelingengeslacht, de Huninga’s, die een borg vlak bij de kom van het dorp bewoonden. Van die borg rest nu nog de boer derij Huningaheert. Verscheidene wegen en lanen vormen mede de kom van het dorp, die in het Oldambt ‘loug’ wordt genoemd. In die beschermde dorpskom vinden we de prachtige Hervormde kerk met zijn oude pastorie, beide gelegen aan een singel.
Een van de Huninga’s was de hoofdeling Grote Huno, die te midden van ondoordringbare moeras sen en verborgen toegangswegen vanuit zijn Oost- wolder borg strijd leverde met inwoners van de stad Groningen, die hem de macht in het gewest betwist ten. Van hem gaat het verhaal dat hij op een keer door de Groningers in het nauw werd gedreven en het hazepad moest kiezen. Hij liet toen zijn paard snel beslaan met de hoefijzers omgekeerd zodat hij zijn achtervolgers de verkeerde kant op stuurde.
De Huninga’s hebben hun verzet tegen de toene mende macht van de stad Groningen veel langer volgehouden dan de andere hoofdelingen in het ge bied. Pas in 1795 gaven zij zich gewonnen en moes ten ze toestaan dat ook de Oldambsters de normale burgerrechten van iedere Groninger kregen.
Het geslacht Huninga woonde vlak bij het Hunin- gameer, dat al lang geleden is verdwenen. Door de geleidelijke uitbreiding van de Dollard, die in 1520 zijn grootste omvang bereikte, kwam ook Oostwold aan zee te liggen. Het Huningameer, aan de zuid zijde van het dorp, kreeg toen een afwatering langs de z.g. boenderstreek of Noorderstraat. Die naam boenderstreek sloeg waarschijnlijk op ‘boen-’ of wasplaatsen langs het afwateringskanaal.
In later eeuwen begon men met de inpoldering van de omgeving. Oostwold ligt op de grens van het oude en nieuwe land. De leemrug waarop het dorp is gebouwd, riep de verdere doorbraak van de Dol lard een halt toe. Nog altijd liggen er in tweede linie echter de slaperdijken, die bij een onverhoopte dijk doorbraak van de buitenste wakerdijk nog een extra bescherming kunnen bieden.
bezienswaardigheden
N.H.-Kerk, Kerksingel 17. Eenvoudige, maar sier lijke kruiskerk uit 1775. In 1882 werd de zuidelijke