Groningen In de Woldstreek, ca. 15 km ten oosten van de stad Groningen, nr. 18 op de kaart
De Groningers kennen Slochteren en omgeving vanouds als een heerlijk gebied voor dagtochtjes.
Wandelen doet men in het langgerekte bos van de Fraeylemaborg, vissen in het vele water en zwem men en varen in het nabijgelegen Schildmeer. De rest van Nederland kent het dorp vooral als de vind plaats van de beroemde gasbel, die op 14 augustus 1959 werd ontdekt. Werd in 1959 nog maar 1% van onze energiebehoefte door binnenlandse produktie gedekt, in 1975 was dit al meer dan 50%. De bel zal nog tot na het jaar 2000 gas leveren.
Het gas mag dan van levensbelang zijn voor ons land, de toerist zal zich meer aangesproken voelen door de hier aanwezige Fraeylemaborg, een van de laatste voorbeelden van een Groninger borg. Deze is gelegen aan de weg van Slochteren naar Schild- wolde, aan het einde van een oprijlaan en te midden van een uitgestrekt wandelbos. In 1475 was er al sprake van een Fraeylemaheerd (heerd = boerderij) op deze plek, die zelfs gebouwd zou zijn op de funda menten van een 13e-eeuwse burcht. Feit is in ieder geval dat de heerd in het begin van de 16e eeuw werd versterkt. In de tweede helft van diezelfde eeuw liet de toenmalige eigenaar, Johan Rengers, het huis verbouwen en de grachten graven. Tot die verbouwing had de borg alleen uit het tegen woordige middenstuk en de rechtervleugel bestaan.
De linkervleugel werd toen toegevoegd.
In 1680 verkocht Evert Rengers de borg met om ringende boerderijen uit financiële nood aan de kleurrijke mr. Hendrik Piccardt, die enige tijd kamerheer van Lodewijk xiv was geweest. Deze ge bruikte de borg als jachtslot en ontving er vele voor aanstaande lieden, waaronder koning-stadhouder Willem in. Na zijn dood ontstond er onenigheid over de erfenis, met als gevolg dat de borg lang leeg stond en danig verviel. In 1781 werd mr. Hendrik de Sandra Veldman eigenaar, die het huis zijn hui dige vorm gaf. Vervolgens kwam de Fraeylemaborg in 1867 in het bezit van het geslacht Van der Hoop van Slochteren en dit bleef zo tot 1972, toen hij door de Stichting Gerrit van Houten werd aangekocht.
Een telg van dit adellijke geslacht was een van de drie luchtvaartpioniers die in 1924 bewezen dat intercontinentale vluchten mogelijk waren. Ze over brugden de afstand Amsterdam-Batavia in 127 vlieguren met een éénmotorige Fokker F. 7.
De dubbel omgrachte Fraeylemaborg is sedert 1975 als museum en gemeenschapscentrum in ge bruik. Van de twee veestallen die het voorplein
flankeren is het rechter (uit 1783) in oude staat gerestaureerd en het linker, uit 1899, als restaurant ingericht. Het borgterrein dankt zijn eigenaardige vorm aan het feit dat het op een langgerekte kavel werd aangelegd, zoals dat ook bij de boerderijen in dit veengebied het geval was.
Het dorp Slochteren ligt als wold- en broekdorp op een zandrug, vanwaar de ontginningen plaats vonden en waarover de enige verbinding van de stad Groningen met het oosten liep. Vanwege het strategische belang van de plaats kwam er in het be gin van de 16e eeuw een verdedigingswal rondom kerk en toren. Aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog speelde deze schans een belangrijke rol en is er herhaalde malen strijd geleverd. Belangwekkende monumenten zijn de merkwaardige kerk met vrij staande toren en de 17e-eeuwse dorpsherberg ‘Het Hoogehuis’. In de omgeving van Slochteren kan men enkele poldermolens bewonderen.
De Fraeylemaborg te Slochteren is een van de laatste voor beelden van een Groninger borg.
bezienswaardigheden^
Fraej/lemaborg, Hoofdweg 30—34. Goed bewaard voorbeeld van Groninger borg. Hoofdzakelijk daterend uit tweede helft 16e eeuw. Rechthoekig, omgracht gebouw met Renaissancetoren en twee vooruitspringende zijvleugels. Verbouwingen in 18e en 19e eeuw. Gerestaureerd in 1973-74, daarna opengesteld als museum en gemeenschapscentrum.
Sfeervol ingerichte stijlkamers. Omvangrijke Oranje-Nassaucollectie. Wisselende tentoonstellin gen. Te bezichtigen dagelijks behalve op maandag.
N.H.-Kerk, Hoofdweg 108. Merkwaardig kerkge bouw : dwarspand van een romaans-gotische kruis kerk uit de 13e eeuw; in 1783 gewijzigd. In interieur 17e-eeuwse kronen en 18e-eeuwse rouwborden en herenbank. De eenvoudige, vrijstaande toren da teert uit ca. 1300. Na overleg te bezichtigen. Hei Hoogehuis, Hoofdweg 20. Oorspronkelijk 17e- eeuwse dorpsherberg annex rechthuis. Niet te be zichtigen. Poldermolens, langs de Groenedijk: ‘Me- neersmolen’ of ‘Lutjemolen’ uit 1786, ‘De Grote Polder’ uit 1783, en ‘De Ruiten’ uit 1935. Niet te bezichtigen. Monumentale panden. Enkele fraaie boerde rijen en huizen aan Boslaan en Hoofdweg, en een keuterij op Hoofdweg 23.
*Meester Evert Jan Thomassen a Thuessink van der Hoop van Slochteren De eerste Van der Hoop van Slochteren die de Fraeylemaborg bewoonde, erfde het kasteel in 1867 van een oudtante. Over hem gaat het verhaal dat hij eens, op jacht in het Drentse Ellertsveld, verdwaalde. Boerde rijen stonden er praktisch niet in dit ruige land van zand, heide en kreupelhout. Het weer verslechterde en het was al laat op de avond toen de jonker eindelijk in regen en duisternis een kleine herberg zag opdoemen, vol gens de anekdote ergens in de buurt van Zweeloo. Hij bonsde op de deur en even later hoorde hij iemand aan komen sloffen. Wie is daar?’, werd er geroepen. ‘Meester Evert Jan Thomassen a Thuessink van der Hoop van Slochteren!’, riep hij terug. ‘Voor zoveel volk heb ik geen plaats’, bromde de herbergier en stommelde weer weg...*