Eigenares landgoed Elswout in Bloemendaal Johanna Borski verdiende goed aan slavernij. Ze had veel slaven op plantages in Zuid-Amerika

Johanna Borski.© Kopie van portret van Nicolaas Pieneman

Arthur de Mijttenaere

NHD-Woensdag 9 februari 2022 om 18:30

Overveen

Aan de weduwe Johanna Borski (1764-1846) heeft Bloemendaal veel te danken. De familie Borski heeft menig landgoed in deze gemeente vormgeven waar bezoekers dagelijks van kunnen genieten. Aan de landgoederen zit wel een luchtje van slavernij.

Ook Borski was als financier van De Nederlandsche Bank niet zonder belangen in de slavernij, blijkt uit de studie ’Dienstbaar aan de keten’. De weduwe heeft nooit deelgenomen aan het publieke debat over slavernij en de afschaffing.

Lees ook: DNB is in negentiende eeuw gebouwd met geld verdiend door slavernij. Directeur Klaas Knot is geschokt en wil gebaar maken naar maatschappelijke organisaties

Ze had wel veel belangen. Zoals 565 slaven op de plantages Anna Catharina, Blankenburg en Sage Pond in Demerary, een Nederlandse kolonie aan de noordkust van Zuid-Amerika. In Suriname bezat ze tweederde van de aandelen in de grote plantage Zeezigt. Deze belangen in de plantage-economie vormden een klein deel van haar bezittingen.

In Bloemendaal is haar vroegere buitenplaats Elswout fameus. De Borski’s kochten het landgoed in 1805. Als de Bloemendaalse politiek het sein op groen had gezet, was er volgend jaar een heus Borski-festival geweest op dit landgoed om deze invloedrijke vrouw te eren.

Dat is niet gebeurd, maar de weduwe Johanna Borski kan worden gezien als de Elon Musk van haar tijd. De Amerikaan Musk, bekend van Tesla-auto’s en ruimtereizen, kocht en verkocht vorig jaar bitcoins en de markt volgde hem.

Roekeloos

Voor Borski geldt eenzelfde verhaal. Pas gesticht in 1814 kan De Nederlandsche Bank in Nederland vooral op wantrouwen rekenen.

De initiatiefnemer koning Willem I zou die bank wel verzonnen hebben om zelf roekeloze avonturen te financieren.

Het was voor de koning dus zoeken naar voldoende startkapitaal. Totdat Borski voor twee miljoen gulden aan aandelen kocht die zij - als slimme zakenvrouw - later weer met een vette winst van de hand wist te doen.

Haar bijdrage vormde 40 procent van het startkapitaal van de bank, wat slechts een klein deeltje van haar enorme vermogen was.

Zij kwam na de dood van haar man aan het hoofd van een groeiend zakenimperium te staan, dat ook handelde in rijst en graan.

Open https://img.noordhollandsdagblad.nl/TRArT5smSHs9vWfioEEzFmnql6U=/fit-in/960x640/https%3A%2F%2Fcdn-kiosk-api.telegraaf.nl%2Ffb8f1298-931b-11ec-b6c1-02d1dbdc35d1.jpg

Het grote huis op buitenplaats Elswout.© Archieffoto

Van hun vermogen verwierven de Borski’s landgoederen als Elswout, Middenduin, Duinvliet, Duinlust en Vaart en Duin, waarmee ze nog steeds hun sporen nalaten op de inrichting van Bloemendaal.