Schuur, landhuis, boerderij of fort. Gebouwen horen bij het landschap. Dat is
ook zo in de gebieden van Natuurmonumenten. Sommige gebouwen hebben
hun oorspronkelijke functie allang verloren, maar zijn het behouden waard.
Fa rt Kij ku it b ij Korten hoef (N H) I bijvoo rbeel d. TEKST. Mari￫naNollen BEELD. MartinvanLokven
o~ ..... i~ .... ""~
bure.lY\lY\i ..... ~-
ko.. ..... toor1 l!.'I(rositic.-
r ..... i Wlh. c. ......... itkijk.-
r\o..tror ...... - aor~t
voor e.e. ............. ie.kc.
cOWlbi"'o..tie vo..\"\
I".isro ri I!. I!.'" "'Q • .t"' ..... r.
11 n fhet nu een monumen-
•• • taal gebouw is of een I hypermoderne uitkijk-
'- • toren, de bouwwerken
.... ...' ~ in een landschap maken
onze beleving intenser", vindt Tony de
Haan. De aannemerszoon werkt al 25 jaar
als bouwkundige voor Natuurmonumenten
en was betrokken bij vele prachtige projecten,
zoals de herbestemming van landhuis
Oud Groevenbeek, het koetshuis bij kasteel
Hackfort, de herbouw van het Capitool
in 's-Graveland (in 2002 verwoest na een
brand), de restauratie van het atelier van Rik
Roland Holst in Achtmaal en de spectaculaire
uitkijktorens in de Kaapse Bossen en
het Fochtelo￫rveen. Tony: "Die laatste heeft
een bijzondere betekenis voor me, want mijn
broer Dkk maakte het schetsontwerp voor
deze toren. Maar hij overleed kort daarna.
Ik heb het zo goed mogelijk in zijn geest
proberen af te maken."
Kolossen
Sommige gebouwen zijn 'lastig'. Want wil
je een bouwwerk in stand houden, moet je
ze daadwerkelijk gebruiken. En niet ieder
gebouw leent zich daarvoor. Neem de forten
langs de Nieuwe Hollandse Waterlinie en
de Stelling van Amsterdam. Kolossen uit
de negentiende eeuw, maar ook militair
werelderfgoed dat we als monument van de
Nederlandse strategische vindingrijkheid en
waterkennis willen behouden. De waterlinies
moesten de vijand buiten de deur houden
met forten en onder water gezet land. Maar
toen die vijand in 1940 eindelijk kwam.
vloog die gewoon over de linies heen.
De forten zijn als herinneringen in het landschap
blijven staan. Een mooi landschap,
overigens, want in het schootsveld van een
fort mocht niets gebouwd worden, waardoor
bijzondere flora en fauna de ruimte kregen.
Natuurmonumenten heeft dertien forten
onder haar hoede. Maar de vraag is en blijft:
wat moet je met die gebouwen?
Nieuwe bestemming
Tony: "Sommige forten - zoals Fort Hinderdam
- doen dienst als vleennuisparadijs
en gaan langzaam op in hun natuurlijke
omgeving. Maar voor andere forten zochten
en zoeken we een nieuwe bestemming. Fort
Kijkuit bijvoorbeeld. Dat was een vervallen,
tochtige en vochtige plek die door de
boswachters werd gebruikt als opslagplaats.
Tegenover het fort is beginjaren
