Schagen

Plaatsnaam-gemeente

Schagen,,,,,,,Subheader,,,,,,,,,"<html dir=""ltr""><head></head><body contenteditable=""true""> BSchagenoereijmuseumseum Vreeburg boerderijmuseum Rijtuigmuseum U Ã¤i 
(Ge luidsfragment uitspraak (info / uitleg)), in het West-Fries
Skagen[2], is een stad[3] gelegen in de gelijknamige gemeentegemeenten
in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Daarbinnen ligt het in de
regio West-Friesland. De stad zelf had in 2018 een kleine 19.000
inwoners[4], en heeft een oppervlakte van 19,32 kmÂ². De gemeente telt
46.553 inwoners (1 januari 2019, bron: CBS) en de plaats zelf telt
19.020 inwoners (1 januari 2019, bron: CBS). De gemeente ligt in het
noordwesten van West-Friesland, het grootste deel ligt nog net binnen de
Westfriese Omringdijk, het gebied van de voormalige gemeente Zijpe ligt
er buiten. De inwoners van Schagen worden vanouds ""Schagenezen"" genoemd . Behalve
als ""Skagen"" wordt ook vaak naar Schagen verwezen met de titel
""Magnusveste"", naar de legendarische ridder Magnus van Schagen, die aan
de kruistochten zou hebben deelgenomen en de Haarlemmers en Keulenaren
in 1219 zou hebben geholpen Damiate te veroveren.[5] Inhoud 1 Geschiedenis 2 Regenten 3 Politiek en bestuur 3.1 Gemeenteraad 4 Economie en werk 4.1 Bedrijven en overheidsinstellingen 4.2 Bedrijventerreinen 4.3 Ondernemersverenigingen 4.4 Winkels 5 Onderwijs 6 Cultuur 6.1 Bezienswaardigheden 6.2 Feesten 7 Verkeer en vervoer 8 Geografie 8.1 Ligging 8.2 Wijken in Schagen 9 Bekende Schagenezen 9.1 Geboren in Schagen 9.2 Woonachtig geweest in Schagen 10 Zie ook 11 Literatuur 12 Externe link 13 Noten Geschiedenis Sint-Christoforuskerk in Schagen voor de brand van 1895 Sint-Christoforuskerk in Schagen vanuit het oosten, met veemarkt op de voorgrond na de brand van 1895 De
plaats Schagen werd rond 989 al genoemd, toen in documenten werd
opgetekend dat graaf Dirk II en zijn vrouw zes in Schagen (villa Scagha)
gelegen hoeven overdroegen aan de abdij van Egmond. Het is niet
duidelijk of er toen al sprake was van een dorp. Wel zijn er
aanwijzingen gevonden voor bewoning op de terpen in en rond Schagen in
de 10e en 11e eeuw, maar die terpen waren te klein om meer dan Ã©Ã©n gezin
te herbergen. In 1415 verleende Willem VI een stadsrecht aan Schagen.
Dit was onderdeel van een grote bestuurlijke hervorming in
West-Friesland, waarbij vrijwel het gehele West-Friese platteland in de
een of andere vorm stadsrechten kreeg, naar model van het handvest dat
Schellinkhout in 1402 had gekregen. De rechten werden in 1426 alweer
afgenomen door Filips van BourgondiÃ«, naar aanleiding van de opstelling
van Schagen in de Hoekse en Kabeljauwse twisten (veel van de andere
West-Friese 'plattelandssteden' ondergingen hetzelfde lot). In 1427 gaf
Filips de Goede van BourgondiÃ« Schagen in leen aan zijn oom Willem de
Bastaard, een van de zeven bastaarden van Albrecht van Beieren en Maria
van Bronckhorst. Willem verleende in 1427 een nieuw stadsrecht aan
Schagen. Hij liet een slot bouwen en trok er in 1440 in. In 1456 kreeg
Schagen van Filips van BourgondiÃ« alle eerder verloren rechten weer
terug. Willem liet vervolgens ook een kerk bouwen, die gereed kwam in
1460 en die gewijd was aan Sint-Christoforus en op 29 augustus 1895 door
brand verwoest werd.[6] De vestiging van Willem de Bastaard en vooral
deze kerk lijkt er de reden van te zijn dat Schagen tot een regionaal
verzorgingscentrum uitgroeide.[7] In 1463 kreeg Schagen het recht op het
houden van twee jaarmarkten en een weekmarkt.[8] In 1603 kreeg Schagen
van de Staten van Holland het recht op een jaarlijkse paardenmarkt. In
het begin van de Gouden Eeuw kende Schagen in tegenstelling tot 'echte'
steden als Alkmaar, Enkhuizen, Medemblik en Hoorn nauwelijks een bloei.
Pas later kon de stad profiteren van de toegenomen welvaart, maar het
haalde nooit de bloei die de genoemde steden doormaakten. Ook na de
Gouden Eeuw bleef een doorgroei uit. Mede door de inpoldering van het
omliggende gebied kon Schagen in de 19e eeuw economisch weer tot bloei
komen. Met name de veemarkt speelde daarbij een belangrijke rol. Toen in
1865 de spoorweg tussen Alkmaar en Den Helder in gebruik werd genomen
ontstond er een groot afzetgebied van en voor de plaatselijke
nijverheid. Schagen had toen ongeveer 2060 inwoners. In de loop
van de 20e eeuw zakte de welvaart langzaam in. Vooral na de Tweede
Wereldoorlog liep de agrarische sector sterk terug. Maar omdat Schagen
niet alleen daarvan afhankelijk was, was de achteruitgang hier een
mindere last dan voor veel andere agrarische gemeenten. Rond 1960 ging
Schagen weer langzaam floreren; het inwonertal lag nog onder de 5.000
maar was stijgende. Met name in jaren zeventig groeide het aantal van
inwoners sterk. Begin jaren negentig werd die groei minder maar bleef
vrij sterk in vergelijking met omliggende plaatsen. In 2007 kende de
plaats Schagen circa 19.000 inwoners en daarna is het rond dit aantal
blijven schommelen. Regenten Slot Schagen periode naam geboren overleden familie opmerkingen 1427-1465 Willem bastaard van Holland 1387 1473 1e heer van Schagen admiraal van Holland en kastelein van Medemblik 1465-1480 Aelbrecht 1432 1480 zoon 2e heer van Schagen 1480-1535 Josina 1467 1543 dochter 3e heer van Schagen 1535-1542 Jan 1485 1542 neef 4e heer van Schagen 1542-1548 Willem 1518 1548 zoon 5e heer van Schagen 1550-1618 Jan ca. 1544 1618 zoon 6e heer van Schagen, Borchharen en Barsingerhorn 1618-1638 Albrecht 1577 1638 zoon 7e heer van Schagen 1639-1658 Willem ca. 1618 1658 zoon 8e heer van Schagen, verkocht Schagen 1658-1676 George van Cats 1632 1676 gekocht 9e heer van Schagen en heer van Cats en Coulster 1676-1699 Floris ca. 1645 1699 gekocht 10e heer van Schagen, Schagerkogge, Burghorn en Wognum en graaf van WarfusÃ©e neef van de 8e heer van Schagen 1700-1706 Diederik 1679 1706 zoon 11e heer van Schagen 1707-1734 Maria Isabella 1677 1733 zuster 12e heer van Schagen, gravin van WarfusÃ©e en Oultremont en vrouwe van Schagen, Schagerkogge, Burghorn, Wognum en Warmond getrouwd met Jean FranÃ§ois Paul Emile d'Oultremont 1734-1762 Florentius d'Oultremont 1711 1762 zoon 13e heer van Schagen 1763-1782 Louis d'Oultremont 1782 14e heer van Schagen 1784 ThÃ©odore d'Oultremont

en directe omgeving heeft ongeveer 16.200 arbeidsplaatsen (15 uur of
meer per week). Het merendeel van de bedrijfsvestigingen bestaat uit
bedrijven met minder dan 50 arbeidsplaatsen. Het grootste gedeelte
hiervan nemen onderstaande organisaties voor hun rekening. Bedrijven en overheidsinstellingen In
Schagen is een aantal hoofd- en regiokantoren gevestigd van grote
dienstverlenende ondernemingen zoals de Vries & van de Wiel,
Spaansen, Rabobank, ING, ABN AMRO en WoonCompagnie. De grootste
werkgevers in Schagen zijn Sociale Werkvoorziening Noorderkwartier N.V.
en Quality Contacts B.V. Er zijn twee kantoren van regionale kranten
(Schager Courant en Schagen op Zondag) alsook veel kleinere bedrijven
gevestigd. In Schagen bevindt zich ook Dagbehandelingkliniek Mediance
dat een afdeling is van het Gemini Ziekenhuis, die weer deel uitmaakt
van de MCA Gemini Groep. Bedrijventerreinen Er zijn drie grote
bedrijventerreinen in Schagen: Bedrijventerrein De Witte Paal,
bedrijventerrein De Fok en bedrijventerrein De Lage Dijk. Op
bedrijventerrein De Witte Paal zijn veel doe-het-zelfzaken en
autodealers gevestigd. bedrijventerrein De Lage Dijk richt zich ook op
watergebonden bedrijven en is deels gelegen aan de haven van Schagen.
Bedrijventerrein De Fok bevat veel auto gerelateerde bedrijven. Ondernemersverenigingen Industrie en Bedrijvengroep Schagen Winkeliersvereniging Schagen Vereniging Makadocenter Schagen Stichting Evenementen Schagen Winkels Schagen
heeft een uitgebreid winkelaanbod, de belangrijkste winkelstraten zijn
de Gedempte Gracht, Nieuwe Laagzijde en de Nieuwstraat. Het
winkelcentrum Makado is overdekt en heeft een parkeerdak boven de
winkels. Ook heeft Schagen een kleinschalig winkelcentrum in de wijk
Waldervaart. Onderwijs Schagen heeft een aantal basisscholen.
Daarnaast zijn er voor het middelbaar onderwijs het Clusius College en
het Regius College Schagen. Tevens is er een vestiging van het ROC Kop
van Noord-Holland met MBO opleidingen en een school voor voortgezet
speciaal onderwijs, Het Molenduin. Cultuur Bezienswaardigheden Laan 23, een villa aan de Laan, rijksmonument Automuseum Schagen Markante
herkenningspunten van Schagen zijn de Grote Kerk aan de Markt, een
zeldzaam protestants voorbeeld van neogotiek en de, eveneens
neogotische, rooms-katholieke Christoforuskerk naar ontwerp van Alfred
Tepe. In de Christoforuskerk hangt de oudste luidklok van Nederland,
gegoten in 1478 en gewijd aan de missionaris Liudger. Bij het naderen
van Schagen zijn de kerktorens reeds vanaf grote afstand te zien. Verder
zijn het herbouwde Slot Schagen (met authentieke slottorens), de Markt,
het Regionaal Museum 1940-1945 Schagen, de museumboerderij Vreeburg,
het Automuseum en de in 2005 geopende Recreatiehaven Schagen,
interessant. Gedurende de zomermaanden is er de West-Friese Folklore. En
dan is er nog de Schager Wiel, een natuurgebied rondom het meer 'De
Wiel' en het aangrenzende zwembad De Wiel. Feesten Als
grootste kern in een regio vol kleine dorpen en gehuchten is Schagen een
belangrijk regionaal centrum. Niet alleen de markt op donderdag trekt
een groot publiek; met name de vele feesten die door het jaar heen in de
stad georganiseerd worden trekken bekijks. De reeds genoemde
Westfriese Folklore is er in de zomermaanden elke donderdag op de
Schager Markt. Diverse oude ambachten worden tentoongesteld en
nagespeeld in het centrum. Hoogtepunt is de grote optocht die in de
morgen over het marktterrein trekt. Oude koetsen, heren en dames in
diverse klederdrachten en uiteraard muziek maken deze optocht tot een
populaire attractie die, zeker bij mooi weer, veel toeristen naar het
Schagense lokt. Een ander feest dat tot ver buiten Schagen bekend
en berucht is, is de Paasveetentoonstelling Schagen. Dit oude feest
draait om de jaarlijkse veetentoonstelling die op de woensdag tien dagen
voor Pasen op het marktplein wordt gehouden. Nadat de ""dikbillen""
gekeurd waren dronken de boeren en slagers vanouds een borrel in een van
de vele cafÃ©s die Schagen rijk is. Tegenwoordig blijft het niet bij een
borrel; vanaf 12:00 uur wordt het drankverbod dat op Paasveemorgen van
kracht is, opgeschort en stromen de kroegen vol. Uit alle dorpen rondom
Schagen en vaak zelfs nog van verder weg komen mensen naar de markt om
zich op dit grote lentefeest eens te bezatten. Hoewel er met duizenden
bedronken mensen weleens incidenten voorkomen, blijft de
Paasveetentoonstelling desondanks onverminderd populair. Ook kent
men Popweekend in Schagen, hier treden diverse artiesten op. Dit
gebeurt op een tweetal podia op de Markt. Dit festijn vindt altijd
plaats op het eerste weekend van augustus en trekt tienduizenden
bezoekers. Ook buiten de grote feesten om blijft Schagen een belangrijk regionaal uitgaanscentrum. Verkeer en vervoer Schagen ligt aan de provinciale wegen N241, N245 en N248. Schagen
beschikt over Ã©Ã©n spoorwegstation: station Schagen. Vanaf station
Schagen is er een rechtstreekse verbinding met Den Helder, Alkmaar,
Zaandam, Amsterdam, Utrecht, Arnhem en Nijmegen en (gedurende de spits)
met 's-Hertogenbosch, Eindhoven en Maastricht. Bij het station is
een klein opgezet busstation die het begin- en eindpunt van twee
reguliere, drie scholieren- en vier buurtbuslijnen zijn. Geografie Ligging Het Schager Wiel Van onze verslaggever PETER ZETHOVEN SCHAGEN - Slot Schagen wordt herbouwd. In het voorjaar van 2002 moeten bij de officiciÃ«le opening veelkleurige banieren van de transen wapperen. Versterkt houten huis, idyllische waterburcht, martelkamer der Geuzen, boÃ©^ ren-dwangburcht... Allemaal benamingen die op perioden in de geschiedenis van het kasteel van toepassing zijn. Maar het slot dat vanaf 2002 het historische centrum van Schagen extra glans zal geven, zal in alle opzichten van zijn illustere voorganger verschillen. Slot Schagen begint opnieuw. Met een schone lei. De Bataafse Omwenteling van 1795 maakte een eind aan de feodale macht van de adel in Nederland. Dus ook aan die van de graven van Warfusee en Oultremont. Adel die zijn macht eeuwenlang middels de heerlijkheid Schagen in de Kop van Noord-Holland hadden uitgeoefend. Het grafelijk bezit in het slaperige plattelandsdorpje, Slot Schagen, was ooit een weerbarstige waterburcht met dikke muren. Maar rond het eind van de 18e eeuw bouwvallig, door decennia van leegstand. Zoâ€™n dertig jaar later, in 1826, werd de kasteelruÃ¯ne gesloopt. Enkel de twee torens van het slot bleven tot op de dag van vandaag gespaard voor af- â- braak. Op de vrijgekomen plek middenin Schagen werd aanvankelijk een begraafplaats ingericht. Later verdween ook die en ontstond een verwaarloosd park, vlak achter de Schager Markt met zijn talloze kroegen. Kloppend hart van een hardwerkend plattelandsstade. Waar bier in de weekeinden et net zulke hoeveelheden rdfgedronken, als de om- ?ende polders overtollig wauitmalen op de boezemwaen. ?wel de Grondwet van 1848. nitief een einde maakte 1 de rechtskracht van het ituut â€™heerlijkheidâ€™ als zoig, bleef de lege titel â€™Heer j....â€™ wel bij wet van kracht. â-¡ Schager Slot-voortrekker burgemeester mr. J. van de Langenberg: â€™Anton Pieck-toe standenâ€™. Foto John Oud Binnen de familie van de graven van Warfusee en Oultremont was er echter weinig ani- * mo om zich â€™Heer van Schagen, etcâ€™, te mogen noemen. Een aantal malen wordt de titel_ _ dan ook doorverkocht. Het laatst duikt hij op in 1920, als hij in Parijs voor 7,5 mille in handen overgaaf van een â€™Engels sprekendeâ€™ koopman. Het is dus niet uitgesloten, dat ergens op de wereld, mogelijk in een geruite jas, nog steeds een Heer van Schagen en Burghorn, Barsingerhorn, Kolhorn en Haringhuizen rondloopt... Herbouw Serieuze plannen om Slot Schagen te herbouwen dateren van midden laren negentig, in de vorige eeu w: De huidige PvdA-burgemeester van Schagen, John van de Langenberg, vervulde een voortrekkersrol. Van de Langenberg: â€žAls een ondernemer voor een slordige zes miljoen een kasteel bouwt roept iedereen: â€™Geweldig!â€™ Wordt hetzelfde gedaan door een overheidsinstelling, dan is het al gauw je reinste geldverspilling. Ik wist dus van tevoren, dat sommigen mij voor gek zouden verklaren. Het zij ter met â€™heer Bommelâ€™-neigingen? â€žIntegendeel. Mijn motieven zijn zuiver. Enerzijds geven wij door de herbouw van het kasteel, ruimtelijk gezien, verantwoord vorm aan een tot nu toe verwaarloosd stuk stadscentrum. Anderzijds worden op deze manier de toeristisch/ recreatieve mogelijkheden van de stad versterkt. Al was het alleen maar, vanwege de in het nieuwe kasteel geplande vijftien hotelkamers. Maar er is meer. Denk aan het brede scala van mogelijkheden van de ridderzaal in het slot. Exposities, symposia, maar ook bruiloften. Vul het maar in.â€ Aanvankelijk ondervond Van de Langenberg, nadat hij zijn herbouwidee had gelanceerd, nogal wat tegenstand bij vooral oudere Schagenaars. Voornaamste punt van kritiek was, dat het voorgestane bouwplan geen recht deed aan de historie. De burgemeester: â€žIk heb, vooral toen we pas met het plan bezig waren, heel wat mensen op het stadhuis_gehad< die eisten dat het oude kasteel, de waterburcht, in alle glorie zou worden herbouwd. Maar in mijn beleving, doet zoâ€™n Anton Pieck-achtig geval geen Van onze verslaggever â-¡ Gezicht op het nieuwe Slot Schagen vanaf het Hofplein. recht aan de sfeer van het huidige, moderne Schagen. We kunnen er niet omheen, dat ook Schagen aan een nieuw millennium is begonnen. Daarom bouwen we naar de eisen en op de manier van deze tijd. Met â€™n voor mijn part vette knipoog naar het verleden. Maar meer ook niet. Trouwens, __yoor een complete herbouw ontbreekt ook het geld ten ene male.â€ Kijkduin Voor de herbouw van Slot Schagen heeft hij architect Wil Schagen uit Nieuwe Niedorp kunnen strikken. Een architect, die enkele jaren geleden, de circa 12 miljoen gulden kostende eerste fase van de restauratie van de Napoleontische vesting Fort Kijkduin in Den Helder tot een goed einde bracht. In Noord-Holland is architect Schagen gezocht, vanwege zijn kennis van historische architectuur, bouwwijzen en -materialen; een meester in het maken van de vertaalslag van historische bouwstijl naar hedendaags ontwerp. Als architect kan hij zich volledig vinden in de opzet van de initiatiefgroep om bij herbouw van Slot Schagen niet uit te gaan van complete restauratie, maar van â€™slechtsâ€™ een verwijzing naar het verleden. Schagen:,,We gebruiken voor het ontwerp dan ook een neostijl. Die bewust ' verwijst naar de gotiek en een robuust materiaalgebruik kent.â€ Architect Schagen: â€žHet nieuwe kasteel moet leven. Het gebouw dient een wezenlijke betekenis voor de samenleving te hebben. En door die hele samenleving te worden gebruikt. De gemeente Schagen versterkt door de bouw van het kasteel niet alleen haar positie als centrumgemeente in de regio, maar ook als toeristisch/ recreatieve attractie. De Kop van Noord-Holland is steeds meer het â€™onontdekte park van de Randstadâ€™ aan het worden. Vanuit die gedachte moeten in de toekomst geldstromen worden gegenereerd om het platteland te ontwikkelen. Het zou me dan ook niets verbazen, als hier in de toekomst nog meer â€™luchtkastelenâ€™, wat Slot Schagen tenslotte eerst ook was, werkelijkheid worden.â€ 1 SCHAGEN - De restanten van het huidige Slot Schagen staan volgens historici op een Plek. ?inds de Romeinse tijd altijd al een versterkt huis heeft gestaan. Volgens chirurri m'r B,,.rgCr Van Schoorl ( â€˜10), die als Ã©Ã©n der eersten de regiogeschiedenis te boek stelde, zou Schagen omstreeks 334 zijn gesticht. VÃ³Ã³r 989 wordt gesproken over Villa SÂ£afon of Scagan. In 1249 wordt de plaats voor het eerst als â€™Scaghenâ€™ omschreven. De eerste heer van Schagen was volgens overlevering de legendarische ridder Magnus. Een gruwelijke reus met een vervaarlijke knuppel, die tijdens een kruistocht in 1219 ^eF^jnfHauriemse kornuiten de Egyptische stad Damiate veroverde en het jaar daarop alweer rond banjerde in zijn geboortedorp. Volgens overlevering stond het.versterkte huis dat Magnus na terugkeer het bouwen, echter niet op de vanasin+'Â«atr nU de restanten van Slot Schagen te vinden zijn. Zijn fortificatie zou meer naar het noordwesten hebben gestaan, aan de weg naar een dorpje boven Schagen, Hannghuizen. Daar bevond zich Sm 8Â® slÂ°tcipier, kunst- â€™ schilder en amateur-historicus Cornelis Bok in 1800 nog de Magnuslaan. Een brede door hoge bomen omzoomde laan, die leidde naar een vierkant verhoogd stuk land waarop Magnusâ€™ huis stond In Boks tijd werd dit weiland zelfs nog t Slotje genoemd. Houten behuizing Waarschijnlijkstondopde plek waar de resten van het Slot Schagen zich bevinden fÂ°nu huet jaar 990 al een houten behuizing voor de meier van de Abdij van Egmond, het klooster dat destijds in de Eenmalige Kop van Noord- Holland grote belangen had. In de loop der jaren werd het houten huis verder versterkt en uiteindelijk omgebouw tot een stenen burcht De eerste heer van Schagen was Willem van Beieren, die in 1427 met de heerlijkheid werd beleend door Philips van Bourgondie. Hij nam zijn intrek m het aanwezige versterkte stenen huis en wordt vaak gezien als bouwer van het kasteel. Waarschijnlijker is dat Willem de Bastaard, zoasteel kent bewogen geschiedenis â-¡ Het Slot te Schagen, getekend in 1660. als
hij werd genoemd, slechts de laatste fase uitvoerde van een reeks
verbouwingen. Waardoor het kasteel rond 1440 zijn vierkante vorm kreeg. Op
14 februari 1658, kort na beÃ«indiging van de Tachtigjarige Oorlog
breekt een nieuwe periode aan in de geschiedenis van Slot Schagen. De
toenmalige eigenaar, Willem van Bei- jeren van Schagen, kan niet meer
aan zijn financiÃ«le verplichtingen voldoen. Het slot wordt uiteindelijk
na lang getouwtrek gekocht door Geor- ge van Cats, heer van Cats,
Coulster, Heiloo en Oesdom- me, voor 263.000 guldens. Aangenomen wordt
dat het kasteel in de periode, dat Van Cats eigenaar was (van 1658 tot
1675) ingrijpend is ver- ; bouwd. De grote poorttoren en de beide
zijmuren naar de een stuk voor het eigenlijke kasteel gebouwde ronde
slottorens werden gesloopt. Hierdoor kreeg het kasteel, naar de mode van
de tijd, een open landhuisachtige aanblik. Maar ook Van Cats raakte
in financiÃ«le problemen en moest uiteindelijk lijdzaam toezien hoe het
kasteel door de familie Van Beijeren werd teruggekocht. Nu door een neef
van Willem van Beijeren, Floris Carel van Beijeren. De laatste wordt
dan voor 170.000 â€™hardeâ€™ Carolus-gul- dens eigenaar. Floris Carel was
tevens graaf van Warfusee in de Belgische Ardennen, waar later door
vererving ook nog eens graafschap Oultremont bijkwam. Waarom Floris
Carel het kasteel terugkocht is niet bekend. Hij ging er niet wonen en
liet het beheer over aan een rentmeester. Groot aanzien Deze
rentmeesters werden voor Schagen dan ook steeds belangrijker, omdat de
heren van Oultremont zich niet lieten zien. Zo werd in 1738 bijvoorbeeld
Cornelis Bregman, een rijke boef*, aangesteld. Een 'Al 1 Schagenaar die groot aanzien genoot en in 1749 zijn hele vermogen naliet aan de armen. Door
de langdurige leegstand raakte het kasteel ernstig in verval, terwijl
er nauwelijks onderhoud plaatsvond. De neergang werd nog eens versneld
door de krijgshandelingen in de Vergeten Oorlog van 1799, toen Britse en
Russische troepen een invasie pleegden in Noord-Holland om de Fransen
en patriotten mores te leren. Schagen bleef weliswaar buiten de
vuurlinie, maar ontkwam er niet aan dat Engelsen hun intrek namen in het
leegstaande kasteel. Ze hielden er zodanig huis, dat een enorme schade
ontstond aan het interieur. Tot 1826 huurde de gemeente Schagen de
twee ronde torens van de eigenaar, de heer van Schagen. De westelijke
deed dienst als passantengevangenis, de oostelijke toren was in gebruik
als cipierswoning. Hierin woonde de al eerder genoemde en plaatselijk
bekende Schager kunstschilder, cipier en amateur-historicus Cornelis
Bok. Omdat de eigenaar echter van de kasteelru- ine af wilde, werd deze
in 1828 verkocht voor de sloop. Waarbij de twee torens voor duizend
gulden elk in handen kwamen van de gemeente. Vervolgens zijn beide
opgeknapt. De oostelijke werd voorzien van een aanbouw, zodat Cornelis
Bok en later de dorpsveldwachter, die hierin een woning vonden, iets
ruimer konden leven. Het kasteelterrein zelf werd opgehoogd en was
het tot het einde van de negentiende eeuw in gebruik als begraafplaats.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond op het terrein Duits
luchtdoelgeschut. Hierna werd een park aangelegd, dat nu in vervallen
toestand verkeert. In de westelijke toren is op dit moment het Regionaal
Oorlogsmuseum 1940-1945 gevestigd. In de oostelijke museum â€™Slag aan de Sommeâ€™. Eveneens een oorlogsmuseum, maar dan over de Eerste Wereldoorlog. De
historie van Slot Schagen kent zwarte en soms pikzwarte bladzijden.
Want, dat Slot Schagen niet alleen de idyllische waterburcht is van de
romantische plaatjes, toont een duik in de geschiedenis. Vooral de
periode 1573 tot 1588, toen de Bloedraad van geuzenleider Diederik Sonoy
in het Slot Schagen was gevestigd, werden in het slot onder de vlag van
de ontluikende Staat der Nederlanden veel wreedheden begaan. Overal in
Noord-Holland Noord waren verklikkers actief, die het vooral hadden
gemunt op katholieken. Bang als men was, dat de â€™roomschenâ€™ gemene zaak
zouden maken met de oprukkende Spanjaarden. Zonder vorm van proces
werden mensen op grond van onbewezen geruchten of valse aangiften
gevangen genomen en naar de martelkamers in Schagen gesleept. Sonoy liet â€™ ver dacht enâ€™ aan de lopende band martelen en executeren. Soms waren de martelingen, waaronder het breken van botten, het stoken van vuurtjes op de buik van de â€™beklaagdeâ€™ of het in tonnen vrijwel verdrinken van â€™misdadigersâ€™ zo wreed, dat de slachtoffers smeekten, om dan maar liever geÃ«xecuteerd te worden. Berucht was kapitein Michiel Crock, die zo driest te keer ging, dat het uiteindelijk Sonoy ook teveel werd. Crock werd in 1573 gevangen genomen en op het voorplein van Slot Schagen onthoofd. Maar dat maakte geen einde aan de terreur van Sonoy en zijn geuzen. Die duurde voort. Totdat hij in 1588 door prins Maurits werd verjaagd. Initiatiefgroep Om in de eenentwintigste eeuw een kasteel te kunnen (her)bouwen is het noodzakelijk om relevante en actieve participanten te vinden en te interesseren voor een dergelijk plan. Dit was de door de gemeente Schagen ingestelde initiatiefgroep â€™Slot Schagenâ€™. Ook was een projectplan nodig om het alom gevoelde enthousiasme om te kunnen zetten in daadwerkelijke actie. De totale stichtingskosten zijn geraamd op bijna zes miljoen gulden. De financiering vindt plaats door investeringsbijdragen van diverse participanten. Uit het fonds stadsen dorpsvernieuwing ruim 3 ton, van de provincie Noord- Holland bijna Æ' 3 miljoen en de gemeente-Schagen draagt Æ' 1,5 miljoen bij. Uit diverse andere bronnen komt dan nog ruim Æ' 1 miljoen. De positieve gevolgen van de herbouw van het kasteel op rij komen grofweg neer op de versterking van het culturele en toeristische aanbod in het provinciestadje. Er wordt een extra impuls gegeven aan het historisch een-Â» trum en er komt een nieuwe -bovenlokale- toeristische â€™elk-weer-voorzieningâ€™ bij achter de kuststreek (streven provincie). Om nog maar niet te spreken over de 15 nieuwe (drie tot vier sterren) hotelkamers. Realisering van het Slot Schagen betekent een aanwinst voor Schagen en de wijde regio in cultuur-historisch, toeristisch en economisch opzicht. Van dwangburcht, via â€™luchtkasteelâ€™ naar het begin van een nieuw slot. C/} 4) 4) *o &O). 4-Â» W OÃ¶ 8 CÃ- 4S *5 O 4) 43 4) CÃ- CD de
landerijen lag achter het kasteel. Op de kadastrale mi- nuutplans van
het kadaster uit 1832 zijn deze weilanden en boomgaarden goed terug te
vinden. Op een kaart uit 1561 in de Universiteits bibliotheek van
Leiden, gepubliceerd in het orgaan van de Historische Vereniging van
Schagen, zijn de stukken land van de Schager Heren duidelijk te
herkennen, ook al zijn enkele kavelslootjes later gedempt. Het ruim
twintig hectare grote gebied achter het slot werd ruwweg begrensd door
de Loet, de Westerweg, de Zuiderweg, de Dorpen, de Laan en de Hoog-
zijde. Samen met de landerijen in de polder Burghorn bedroeg het totale
landoppervlak van het kasteel niet meer dan 48 hectare en daarom zijn de
Heren van Schagen beslist geen grootgrondbezitters te noemen. In
1832 was de enige boerderij die toebehoorde aan de Heren van Schagen
gelegen in de polder Burghorn (sectie F 32). Gezien vanaf de Nieuwedijk
is slechts het erf van deze boerderij nog zichtbaar. Recht achter
camping Burghorn is de plek in het land te herkennen als een soort
eilandje door water omgeven. Evenals het slot zal ook het onderhoud aan
deze boerderij te wensen hebben overgelaten. Dat deze boerderij heel oud
was is zeker, want in 1664 werd hij reeds als een langhuis- stolp
afgebeeld op de kaart van Zoutman. Mogelijk wegens hoge ouderdom en
verval is deze stolp in 1884 afgebroken en nooit meer herbouwd. Kuilhuis De boerderij heette het Kuil â-¡ Van het Slot Schagen resten vandaag de dag slechts twee hoektorens. Illustratie J.N.de Wit huis.
En die naam zal hij te danken gehad hebben aan de riet- kuilen,
zogenaamde stroken rietland aan de voet van de Nieuwedijk. Enkele
huurders van deze behuizing en rietlanden zijn bekend. Een van hen was
Arie Brak uit de Zijpe. In 1827 huurde Arie Brak deze boerderij voor
vijfjaren van de Heren van Schagen. ÃArie woonde zelf op een grote
boerderij aan dÃ© Grotesloot in de Zijpe. Deze destijds 32 hectare grote
boerderij erfde Arie van zijn vader Jan Cornelis Brak van de Stroet. Het
Kuilhuis met rietlanden in de polder Burghorn, dat Arie voor 225 gulden
per jaar huurde, werd .slechts door de Nieuwedijk van zijn land in de
Zijpe gescheiden en lag voor hem dus betrekkelijk dichtbij. Uit de
opbrengst van het veelgevraagde riet, gebruikt voor dakbedekking, zal
Arie de huurpenningen hebben kunnen betalen. Arieâ€™s boerderij aan de
Grotesloot, vandaag de dag nummer 254 bestaat niet meer. Hij brandde aan
het einde van de vorige eeuw af. Op de schitte- | rend herbouwde en
onderhouden stolpboerderij met nieuwe veestal woont nu de familie J.
B. de Graaf. Het erf van het Kuilhuis met de strook weiland, voorheen
rietland, en alle overige landerijen zijn door de Schager Heren verkocht
en later weer doorverkocht en door diverse eigenaren gebruikt. Het
land met het erf van de oude boerderij is nu eigendom van de veehouders
Gebroeders Bakker aan de Grotesloot onder Sint Maartensbrug. Ook achter
hun eeuwenoude stolpboerderij is een moderne veestal gebouwd. De
familie Bakker wist niet dat zij in het bezit waren van een stuk land,
waar eens een boerderij op had gestaan die had toebehoord aan Willem van
Beieren van Schagen. Op het erf in de polder Burghorn staat niets meer
dat nog aan de stolp herinnert. In het centrum van Schagen zijn de twee
hoektorens de enige herinneringen aan het slot. Zij wachten op het
tijdstip dat er geld beschikbaar ' is om nog iets van de oude luister
van het kasteel te laten herleven. Bron: kadaster Alkmaar; fam.â€™s Brak, De Graaf en Bakker.

Schagen

Provincie Noord Holland

Gemeente N-Holland