Sint Anna ter Muiden
Zeeland In Zeeuws-Vlaanderen, 2 km ten westen van Sluis, op de grens tussen Nederland en België, nr. 1 op de kaart
Aan de weg van Sluis naar het Belgische Knokke ligt het kleine plaatsje St.-Anna ter Muiden. Het schilderachtige Marktplein met zijn oude huisjes, zijn 17e-eeuwse raadhuis en 18e-eeuwse dorps pomp, wordt omgeven door een rij geschoren lin den. Het is als beschermd dorpsgezicht aangewe zen. De huisjes zijn in de jaren vijftig met zorg ge restaureerd en worden nu weer bewoond. De ronde kinderhoofdjes van het plein dragen bij tot de dromerige sfeer van het stadje. Wat een contrast met de drukte in het naburige Sluis! Het zal nie mand verbazen dat veel kunstenaars werden gegre pen door de verstilde eenvoud van St.-Anna ter Muiden. Zo schreef de dichter Willem de Mérode, die hier vroeger heeft gewoond, over dit Zeeuwse plaatsje: ‘Nader met aandacht tot dit groene plein, een kleine weelde onder lage bomen.
Hier is de rust zo jong en zo volkomen als lentewind en najaarszonneschijn.’ De straten van St.-Anna ter Muiden lopen nu dood in de landerijen om het stadje heen, alsof in de loop der tijden alle verbindingen met de buitenwereld zijn afgesneden. Misschien is dat ook wel zo. Vroe ger was dit dromerige plaatsje namelijk een voor aanstaande handelsstad, met een eigen haven aan het Zwin. Ook toen was het niet groot, maar in rijkdom hoefde het niet voor Sluis of Brugge onder te doen. In de Middeleeuwen was St.-Anna ter Muiden — of ‘Mude’ — ontstaan als een kleine nederzetting op de linkeroever van het Zwin. De naam werd voor het eerst vermeld in 1213, toen de Engelse vloot hier een inval deed. Nog geen dertig jaar later, in 1241, kreeg Mude stadsrechten van gravin Johanna van Vlaanderen. Al snel ontwik kelde het stadje zich tot een voorhaven van Brugge, en het maakte zelfs enige tijd deel uit van de Vlaamsche Hanze in Londen.
Voor zijn welvaart was Mude grotendeels afhan kelijk van de verbinding met de zee, en toen het Zwin tegen het einde van de 14e eeuw steeds meer ging verzanden, kwam de scheepvaart in grote pro blemen. In het begin van de 15e eeuw was het eigenlijk gedaan met de bloei van St.-Anna ter Muiden en de andere kustplaatsen in de omgeving.
De koppige Zeeuwen probeerden met landbouw en veeteelt nog iets van hun welvaart te redden, maar in de 16e eeuw volgden de grote overstromingen, die een nieuwe klap voor de economie van het ge bied betekenden. Tegenwoordig is St.-Anna ter Muiden een stadje dat nog geen vijftig inwoners telt. Van het middel eeuwse Mude rest alleen nog de 14e-eeuwse bakste nen toren van de in de Spaanse tijd verwoeste kerk.
In de 17e eeuw is tegen de oostzijde van die toren een klein kerkje gebouwd. De massale torenstomp beheerst nu het kleine dorpsplein. In de omgeving van deze kerk zijn bij opgravingen in 1962 enkele 15e-eeuwse potten van aardewerk teruggevonden, waarin zich de skeletten van doodgeboren kinderen bevonden. Vóór die tijd waren zulke ‘kinderpotten’ alleen in het noorden van ons land aangetroffen.
Ze bevinden zich nu in het gemeentehuis van Sluis.
Het mooiste gebouw aan het Marktplein is wel het voormalige raadhuis. Het is een eenvoudig maar aantrekkelijk gebouwtje, met een tentdak, een dakruiter en een wapensteen. Vóór dit oude stad huis staat een monumentale dorpspomp, die bij de restauratie van het plein ook onderhanden is geno
men. Trots draagt zij nu weer haar oude, aan de Romeinse tijd ontleende inscriptie S.P.Q.St.A. — Senatus Populusque Sanctae Annae (De senaat en het volk van Sint Anna).
St.-Anna ter Muiden ligt in een typisch Zeeuws landschap met binnendijken, hoge populieren en karakteristieke knotwilgen. Enkele km ten noorden van het stadje ligt het natuurreservaat Het Zwin, met schorren, zandplaten en jonge duinvorming.
Het gebied is gedeeltelijk toegankelijk, behalve in de broedtijd, van 1 april tot 15 juli.
Bezienswaardigheden
N.H.-Kerk, Marktplein. Kleine kerk uit 1653, gebouwd tegen de 14e-eeuwse toren van een oudere kruiskerk. Te bezichtigen (melden bij de koster, Marktplein 10). Voormalig raadhuis, Markt plein. Eenvoudig 17e-eeuws gebouw, in de 18e eeuw ingrijpend gewijzigd. In het seizoen worden hier exposities van plaatselijke kunstenaars gehou den. Oude 18e- en 19e-eeuwse gevels aan de Markt en de Antworpstraat.
Het mooie, intieme marktplein van St.-Anna ter Muiden is door restauraties intact gebleven.