Achlum
Friesland Ca. 5 km ten zuidwesten van Franeker, nr. 1 op de kaart
In het Friese Westergo, in de gemeente Franeker- adeel, ligt het dorp Achlum. Groot is het niet, maar daarom niet minder interessant. Het kleine cen trum, dat op de nominatie staat om tot beschermd dorpsgezicht te worden aangewezen, brengt de be zoeker weer terug naar de tijd van Ot en Sien.
De gemeente Franekeradeel telt maar liefst 124 terpen. Eén daarvan is de kerketerp van Achlum, die duidelijk zichtbaar uit het vlakke land oprijst.
Het kerkje zelf vormt een ware lappendeken van de verschillende steensoorten waarmee in de loop der eeuwen de nodige herstelwerkzaamheden zijn uit gevoerd. Het dateert van omstreeks 1100.
Toen er aan het eind van de vorige eeuw veel vraag ontstond naar vruchtbare terpaarde (com- postgrond van twintig eeuwen oud!), werden vele Friese terpen afgegraven. In één terp in Achlum werden daarbij zo’n 300 oudheidkundige vondsten gedaan, waaronder een gouden Romeinse gesp.
Die afgraving in Achlum is nog duidelijk te zien aan de steile terphelling aan de noordkant, waar het oude kaatsveld aan de terp grenst.
De dorpen rondom Franeker vomen het cen trum van de Friese kaatssport. Al sinds mensen heugenis wordt er in Friesland gekaatst. Een mid deleeuwse bepaling luidde dat er tijdens kerkdien sten niet tegen de muren en het dak van de kerk mocht worden gekaatst. Tegenwoordig heeft men dat kerkdak niet meer nodig als ‘stuit’. De kaats sport leeft hier als nooit tevoren. In Achlum zijn zelfs twee kaatsclubs - een zaterdag- en een zon- dagclub.
Daar waar nu de lommerrijke kaatsbaan ligt, midden in het dorp, stond vroeger het Ludinga- klooster, dat in 1572 door de Geuzen werd ver woest. De naam van de boerderij naast de kerk, ‘Kloosterplaats’, herinnert daar nog aan.
"Bezienswaardigheden
N.-H.-Kerk, Terp 1. Tufstenen romaanse kerk uit de 12e eeuw. Toren van 1790. Compleet 17e-eeuws meubilair. Te bezichtigen. Boerderij ‘Groot Deersum’, Deersum 2, ca. 2 km noordoostelijk van Achlum.
Omgrachte hoeve op het terrein van voormalige ge lijknamige stins. Poortgebouw met trapgevels uit de 17e eeuw. Boerderij ‘Kloosterplaats’, naast de kerk.
Fraai voorbeeld van monumentale kop-hals-romp- boerderij, door de gemeente aangekocht om tot Fries landbouwmuseum te worden ingericht.