Bredevoort

• Middeleeuwse kern 14 e eeuw  St.Gregoriuskerk
• Bouwhuis Wever / bakstene vaskqwerkboerderij vh hallenhuistype uit de 18e eeuw met hoog pannendak en houten geveltop
• mon bakkerij
• koning is Heer van Bredevoort
• Vestingwerken

Bredevoort, buurtschap onder Aalten, . Ontstaan bij een I2de-eeuws kasteel.
Vesting grotendeels afgegraven, molen op vestingrest. Grachten nog aanwezig.

Bredevoort Boekenstad
Het Achterhoekse Bredevoort is bekend als boekenstad. Elk jaar zijn er een aantal boekenmarkten. Daarnaast is het stadje zelf ook de moeite waard om eens op je gemak doorheen te lopen. En rondom Bredevoort is het prima fietsen en wandelen. Meer informatie staat op www.bredevoort.nu Bredevoort bereikt u met buurtbus 191 vanaf de stations Aalten of Lichtenvoor- de-Groenlo. In het weekend rijdt de buurtbus alleen als u van tevoren reserveert.

UIt HOLLAXDS Glorie,  voor fotos zie pdf

Ons dorp? Bredevoort is een stad!’ corrigeert Loekie Pruim me met een blijmoedige glimlach. In haar antiquariaat De Steunbeer wordt iedere centimeter bezet door boeken van een gezegende leeftijd. Een schat aan ideeën, popelend om te worden ontdekt in kasten met nuchtere etiketten als 'topografie’, ‘transport’, ‘flora en fauna’ en ‘geschiedenis’.
Loekie mag dan 88 zijn, ze heeft nog steeds haar winkel en ze verkoopt zelfs via internet. ‘Ik zou wel een boterham voor je willen smeren, maar ik heb vorig jaar mijn heup gebroken’, verontschuldigt ze zich. Op een briefje staat dat ze twintig procent korting geeft, want De Steunbeer bestaat twintig jaar. ‘Volgend jaar bestaat de Boekenstad 25 jaar, dan kan ik 25 procent korting geven’, lacht ze.
Loekie is een van de veteranen die Boekenstad Bredevoort
hebben opgebouwd. Samen man, die helaas is overleden vanuit het nabijgelegen Aalt om hun droom van een moe aan huis werkelijkheid te m; In 1993 had gemeenteraads Ruessink een eurekamomen artikel las in de Volkskrant o1 Booktown, Hay-on-Wye in ’ Londense boekverkoper Ricl tientallen tweedehands-boek weten over te halen in zijn g op de grens van Wales een v beginnen. Met natuurlijk ec boekenmarkten en veel leve gevolg. In de jaren daarna g netwerk van boekensteden <
wereld, met Bredevoort als een van de eerste. Ruessink, een gepensioneerde leraar Nederlands, wist dat het leeggelopen plaatsje in de Achterhoek snakte naar een nieuwe impuls en maakte met zijn antiquaars van Bredevoort een boekenparadijs.
HEERLIJKHEID
Ooit strekte zich hier een heerlijkheid uit over een veel groter gebied. Er was ook een vesting, die al in 1188 wordt genoemd in documenten. De straatjes in het stadje liggen er mooi en zonnig bij als onze gids, de vitale tachtiger Ab Hoefman, ons rondleidt.
Hij voert ons langs oude stadsboerderijen met vakwerkbalken, insteekramen en muurankers. En de Sint Joriskerk waar de boeren, net uit de stal, op een aparte verdieping moesten plaatsnemen, door een houten schot aan het zicht en de neusgaten onttrokken om de geuroverlast te beperken. De melaatsen kwamen er helemaal niet in, zij kregen hun hostie door een raam aan de achterkant van de kerk. In de voormalige basisschool op het centrale plein, ’t Zand, hebben boekverkopers plaatsgemaakt voor Stadsbrouwerij De Borghman, vernoemd naar de edellieden die in de middeleeuwen de burcht verdedigden. Er zijn ook ateliers van een keramist en een glas-in-loodkunstenaar, want Bredevoort heeft ook kunstenaars en ambachtslieden aangetrokken. Dan doorkruisen we Vestingpark Sint Bernardus, waar eens tuberculoselijders werden verzorgd in 22 lighuisjes, waarvan er nog twee overeind staan. We lopen over een ‘zwevend pad’ van wit cement waar eens de vestingmuur stond, werpen een vluchtige blik op een foto-expositie en komen bij een prieeltje waar de pleegzusters thee dronken met uitzicht over de vesting­ gracht. Al die zorgvuldig geconserveerde schoonheid is te danken aan monumentenzorg en vooral aan de Vereniging Bredevoorts Belang. Geen politieke partij, bezweert secretaris Erik Grijsen, maar een belangenvereniging die geheel drijft op de inzet van vrijwilligers.
VUURWERKRAMP
Grijsen is directeur van de WV, waar ik hem tref. Iedereen werkt er onbezoldigd, uiteraard. Hij belt Lidi Gijsbers - ‘Hejje ried?’ - die even later binnenkomt in haar oranje postbestellersuniform.
Die verwisselt ze op woensdagmiddagen voor 17de-eeuwse > kledij om Hendrickje Stoffels te worden. ‘Ik werd hier geboren in 1626, toen Bredevoort nog een garnizoensstadje was met een burcht’, vertelt ze als Hendrickje. ‘Helaas sloeg op 12 juli 1646 in de kruittoren de bliksem in. Toen hadden we hier onze eigen Enschedese vuurwerk­ ramp.’ De explosie en de brand legden het hele middeleeuws hart van Bredevoort in de as, inclusief vele herbergen en bierbrouwerijen. ‘Tot overmaat van ramp overleed mijn vader in hetzelfde jaar en hertrouwde mijn moeder met de buurman. Toen had ik het wel gehad, ik wilde weg uit die hele puinhoop hier’, vertelt Lidi met bewonderenswaardig veel inlevings­ vermogen als we bij Hendrickjes geboortehuis staan.
REMBRANDTS GELIEFDE
Hendrickje ging in 1647 naar Amsterdam om huishoudster te worden bij de familie Van Rijn. De twintig jaar oudere heer des huizes Rembrandt legde het al snel met haar aan. Bovendien liet hij de bevallige Achterhoekse ook regelmatig model staan voor zijn schilderijen. Zijn levensgezellin Geertje, met wie hij samenleefde sinds zijn echtgenote Saskia van Uijlenburg was overleden, werd verbannen naar het Spinhuis, zoals het tuchthuis voor vrouwen toen heette. ‘Helaas stierf ik zelf al jong aan de pest, in 1663,’ vertelt Lidy, alias Hendrickje, ‘maar ik schonk Rembrandt nog wel een dochter, Cornelia’.
Een andere Hendrickje, Marineke Nijman, hoort goedkeurend hoe Lidi haar verhaal vertelt. Er is ook een heer die prins Maurits speelt, de stadhouder die Bredevoort in 1597 innam op de Spanjaarden, maar dat is weer een heel ander verhaal.
Terug naar de Boekenstad. Nog steeds heeft Bredevoort iedere derde zaterdag van de maand een boekenmarkt en enkele keren per jaar een internationale boekenmarkt. Maar van de 26 boekhande­ laren die de Boekenstad ooit rijk was, zijn er nog maar een stuk of acht over. Alleen al in 2017 zijn er drie overleden, want velen begonnen pas met hun winkel toen ze al op leeftijd waren. Maar de grootste boosdoener is natuurlijk internet, want waarom zou je nog naar een echte winkel als je ook online kunt bestellen?
Ik loop The English Boekshop van Leonard Webb op de Markt binnen, een voormalige bakkerij met een prachtig interieur waarin zijn zeldzame Engelse boeken volledig tot hun recht komen. Daarna struin ik door de straatjes en stuit op volgetaste
boekenplanken die onder een gammel afdakje tegen een buitenmuur zijn geschroefd. Twee euro per stuk, het geld mag in een brievenbus. Wel een beetje diep graag, waarschuwt een briefje, want: ‘Jeugd!’ Achter twee marktkramen vol schitterende literaire vondsten bevindt zich het atelier van Italiaan Guido Pracca. Hij vertelt dat hij na dertig jaar als ambtenaar in Turijn een midlifecrisis kreeg en besloot boekbinder en - restaurateur — te worden in Bredevoort. Als hij dat artikeltje in La Stampa over de >Rechterpagina: gezicht op de molen en de St.Gregoriuskerk; een van de vele monumenten die Bredevoort rijk is.
HOLLANDS Glorie,

boekensteden niet had gelezen, had hij hier nu niet gezeten.
In de Landstraat is Boek en Zo gespecialiseerd in ‘Wiskunde, fysica, filosofie en het Rijke Roomsche Leven’. Daartegenover zit Bücher Mammut van Rainer Heeke. Hij heeft de meest sfeervolle winkel van allemaal, een labyrint vol scheve boekenkasten en een houtkachel die hij uit piëteit alleen aanmaakt met oude kranten.
En dan heeft hij nog twee loodsen met ‘tienduizenden boeken’.
De beminnelijke Duitse antiquaar uit Bocholt stroopte na de Duitse Wende heel Duitsland af op zoek naar een plek om een Bücherstadt te beginnen. Toen kwam hij in contact met Ruessink, met wie hij zich enthousiast op het project Boekenstad Bredevoort stortte. ‘Toen we hier begonnen had je nog niks, alleen een kleine patat-Bude', herinnert hij zich. ‘Daarna is er allerlei horeca gekomen, een hotel en een paar bed and break- fasts. De eerste jaren waren fantastisch. Alle boeken kon je hier vinden, zonder files, zonder stress, in alle rust, met om je heen de mooie natuur van de Achterhoek.’
MIDDELEEUWS RESTAURANT
Ik neem mijn intrek in Pension Bertram, dat net als het gelijknamige restaurant is gehuisvest in een 17de-eeuwse stadsboerderij. Eigenaar Klaas Stoeten kwam in 1994 vanuit Ommen omdat de Boekenstad horeca nodig had. De naam van de herberg komt van Bertram Bierenbroodspot, het personage dat Rob de Nijs vertolkte in de musical Kunt u mij de weg naar Hameien vertellen, mijnheer?1 Het ‘middeleeuwse restaurant’ is gezellig rustiek ingericht, met veel hout en lichtgevende kristallen. In het begin kookten ze zelfs middeleeuws, vertelt Klaas, ‘maar dat vonden de gasten toch te zwaar en te vet. Ze vroegen of ik geen schnitzel of spareribs had.’ Dat is er, maar het verrassingsmenu is - jawel - verrassender en heel smakelijk, met een Borghman-biertje erbij, en de bediening heel vriendelijk.
De volgende ochtend kom ik Rainer tegen. Hij staat op het punt op de fiets naar Bocholt te gaan, waar hij Vluchtelingenwerk doet. Een fietstocht van drie kwartier, tweemaal daags, die hij vier dagen per week volbrengt. Maar eerst wandelen we nog naar de oude molen, die op een heuvel ligt waar je een mooi panorama hebt over het oude stadje. Hij wijst op een kerktoren. ‘Dat is de Koppelkerk’, zegt hij. ‘Daar organiseert Sylvia allerlei culturele activiteiten en een boekencafé.’ Volgens Rainer ‘een Lichtblick! Een sprankje hoop.
NIEUWE BLOEI
Sylvia is Sylvia Heijnen, de pas 29-jarige directeur van de vroegere gereformeerde kerk uit 1947. Die heeft haar vader, een aannemer, samen met twee anderen gekocht. Als classica (en bijna afgestudeerd filosofe) besloot Sylvia van de Koppelkerk een mouseion te maken. Dat was de tempel van de muzen in de oudheid, een plek waar kunst, wetenschap en literatuur elkaar ontmoeten en inspireren. De Koppelkerk organiseert exposities, concerten en lezingen, en er is natuurlijk een boekencafé. Met succes, want er komen steeds meer bezoekers uit Nederland en Duitsland. Wie weet, betekent de Koppelkerk inderdaad het begin van een nieuwe bloei voor Bredevoort.^4