mooiste dorp nl
Noorbeek heeft weer een toren van mergelsteen zonder ingang. Tussen Epen en Vaals de spectaculaire toeristische weg vlak langs de Belgische grens met diepe uitzichten.
Noorbeek, ruim 10 km zuidoostelijk van
Maastricht, aan de Belgische grens.
Mooi I 3de-eeuws dorpskerkje, omgeven
door even fraaie huizen en boerderijen,
verschillende met vakwerk. Heel mooi:
buurtschapje De Wesch, bij de Sint Brigidabron,
een voormalige wasplaats.
Noorbeek
Limburg
Aan Belgische grens, ca. 12 km ten zuidoosten van Maastricht, nr. 16 op de kaart
De eerste Nederlandse plaats die de geallieerde troepen in de Tweede Wereldoorlog van het Duitse juk bevrijdden was Noorbeek (12 sept. 1944). Het dorp ligt, beschermd door hoge heuvels (uitlopers van de Ardennen) vlak bij de Noor. De smalle beek ontspringt als Brigidabron in de buurtschap De Wesch, een voormalige openbare wasplaats. Deze nog nooit drooggevallen of bevroren bron is genoemd naar St.-Brigida van Kildare. Wat deze Ierse heilige in dit zuidelijke stukje Nederland doet is niet geheel duidelijk. Ze is in ieder geval de beschermheilige van het hoornvee en werd dan ook prompt aangeroepen toen in 1634 in het dorp de veepest heerste. Bij verhoor der gebeden werd haar een boom beloofd en omdat er inderdaad een einde aan de veeziekte kwam, richt men al eeuwen lang op de tweede zaterdag na Pasen een denne- boom op bij haar kapel die tegen het koor van de St.-Brigidakerk op het dorpsplein (Pley genaamd) is gebouwd. De boom van het vorige jaar wordt op Paasmaandag door de vrijgezellen van het dorp bij opbod verkocht. Op de bewuste zaterdag trekken dezelfde jongemannen er met de bijl op uit en tegen de avond slepen ze met behulp van een groot aantal paarden de nieuwe den naar de Pley. De gehuwde mannen richten hem dan met behulp van kruiselings verbonden stokken op.
Hoe kunstmatig onze huidige landsgrenzen zijn, blijkt weer eens uit het parochiearchief van de St.- Brigidakerk, die het dorpsbeeld beheerst. Volgens dit archief was de kerk van Noorbeek namelijk ooit fïliaalkerk van de parochiekerk van het thans Belgi sche ’s Gravenvoeren. De onderbouw van de to ren, van ouderwets kleine breuksteen, vormt een aanwijzing dat hier rond ca. 1100 een kerk stond.
Deze werd waarschijnlijk ca. 1228 verwoest in de oorlog tussen Brabant en het graafschap Daelhem (België). Direct daarna werd de kerk in mergel her bouwd. Uit deze tijd stammen de geheel vlakke toren met de onderste kleine galmgaten en de (nu blinde) romaanse armen in het middenschip. Dit laatste vertoont resten uit de 14e eeuw, zoals de gotische scheibogen op ronde, hardstenen zuilen met vroege Maaslandse kapitelen. Ook werden toen de gotische galmgaten van de toren aange bracht. Aan het einde van de 15e en het begin van de 16e eeuw verbouwde men de kerk opnieuw.
In de kerk hangt een sfeer van eeuwenoude vroomheid, benadrukt door het fraaie barokke hoofdaltaar uit ca. 1760, met een schilderij van een kruisigingsgroep. Het orgel, geplaatst op een door houten, dorische zuiltjes gedragen galerij, werd in 1852 gebouwd en in 1970 gerestaureerd. Enigszins verdwaald in de kerk staan twee vroeg-17e-eeuwse heiligenbeelden. Oorspronkelijk behoorden deze tot een calvariegroep op het kerkhof, waarvan het kruisbeeld nog buiten staat. De stenen kruisen op het kerkhof dateren uit de 17e en 18e eeuw (de oud ste uit 1608).
Als we weer buiten staan valt ons oog op twee bomen. Aan de ene kant de enorme, kale Brigida- den, die met zijn groene topje toch wat grotesk aan doet, en er tegenover een prachtige, anderhalve eeuw oude plataan. Dit natuurmonument ontsnap te aan het einde van de jaren vijftig maar nauwe lijks aan de bijl.
Bewonderaars van de Limburgse bouwstijl ko men in dit oude kerkdorp aan hun trekken. Bij de Brigidabron vormt de buurtschap De Wesch een gave eenheid van vakwerkhuizen. In het dorp zelf, o.a. aan de Pley en de Onderstraat, treft men typi sche Limburgse hoeven met een gesloten binnen plaats aan.
Dat de Noorbekers zich hun oude geschiedenis bewust zijn, blijkt niet alleen uit het eerder geschetste denhalen. Behalve het vogelschieten op Hemelvaartsdag kent men hier ook de middeleeuw se burchtfeesten in de maand juli. Elk jaar hebben die feesten een bepaald thema: een boerenbruiloft, een klokkenwijding enz. Er is een jaarmarkt waar op allerlei oude ambachten worden uitgeoefend. Er is een optocht van de kerk naar een Frankische boerderij. Er wordt toneel gespeeld, muziek gemaakt, gedanst en natuurlijk gegeten en gedron ken. De harmonie, de schutterij en de zangvereni ging zijn van de partij. Kortom de middeleeuwse burchtfeesten van Noorbeek zijn een echt zuidelij ke, Bruegeliaanse aangelegenheid.
In de omgeving van Noorbeek valt er — vooral als de boomgaarden in bloei staan — veel te genie ten. Vanaf de heuveltoppen heeft men prachtige vergezichten op het dal van de Noor en de Belgi sche heuvels.
Bezienswaardigheden
- R.K.-Kerk, St.-Brigidakerk, op de Pley. Een van de fraaiste Limburgse dorpskerken, daterend uit de 13e eeuw en in de 15e eeuw vergroot. Barok hoofd altaar; 17e- en 18e-eeuwse stenen kruisen op het kerkhof. St.-Brigidakapel in rococostijl, daterend uit 1772.
- St.-Brigidabron, met voormalige openbare wasplaats.
- Monumentale huizen, verspreid in het gehele dorp, o.a. fraaie vakwerkhuizen bij de Brigidabron, huizen en boerenhoeven aan de Pley, Dorpsstraat, Kempestraat, Klompestraat, Onder straat en Vroelenstraat.
- Veldkapellen, in de omgeving.
EN DAAR EEN VAKWERKHOEVE EN EEN EEUWENOUDE KERK.
LANGS DE HOLLE WEGEN STAAN ZO'N ZESTIG WEGKRUIZEN,
BRUINE KOEIEN LOPEN DOOR DE WEI EN AAN DE HOOG-
STAMBOMEN HANGEN KERSEN. DIT IS LIMBURG OP Z'N MOOIST!
"Margraten .
Hon,hcm rum»;
■Sd>oppgn_
\ Wèerstc Boibeek i
Informatie
VisitZuid-Limburg Servicepunt Tieske Klompenstraat 8 6255 AE Noorbeek 0900 555 97 98
QS9
Plant
KERKDORP - 1125 INWONERS - GEMEENTE EIJSDEN-MARGRATEN visitzuidlimburg.nl
D'r Pley, het dorpsplein, heeft nog zijn oorspronkelijke ise-eeuwse vorm. Met een café, de kerk en de voormalige drogisterij. Je ziet aan de grote deuren langs de weg dat de hoeves direct aan het plein lagen - achter de boerderijen werd fruit geteeld, het vee stond verderop. Noorbeek is niet zo'n dorp dat een openluchtmuseum is geworden. Hier spelen
het verenigingsleven, eeuwenoude tradities en de pastoor nog een belangrijke rol en van jong tot oud doet mee aan de processie, de kermis en natuurlijk het 'denhalen'.
BIJZONDERE BEWONER
Wat begon als een hobby, groeide uit tot een echt bedrijf: Noorbeker en wijnliefhebber Pierre Gubbels onderzocht in 2002 met wat gelijkgestemde dorpelingen of wijnbouw in Noorbeek mogelijk was. En zo begon de wijnclub de wijngaard 'Op gen Heugde'. Nu staat Noorbeek als wijndorp op de kaart en bestiert Gubbels met zijn zoon het vier gaarden omvattende wijndomein Heerenhuys.
HOOGTEPUNTEN
► De Sint Brigidakerk (13e eeuw) ligt op een kerkheuvel met eromheen een kerkhof, omgeven door een keermiuur van mergel.
In de toren zochten dorpelingen hun heil in tijden van onrust. Let binnen op de mooie i5e-eeuwse netgewelven met schilderingen. ► In de Vroelenstraat en de Wesch staat een aantal mooie 18e- en ige-eeuwse vakwerkhuizen en -boerderijen.
LOKALE SPECIALITEITEN
Wijn, likeur, fruit, honing, appelstroop.
WEETJES
Op d'r Pley, voor de kerk, staat een lange, van takken ontdane den.
Hier zit een verhaal aan vast. Een keer per jaar wordt deze boom in het dorp op gericht ter ere van de heilige Brigida, beschermheilige van het vee en patroonheilige van Noorbeek. Al sinds de 17e eeuw gaat de 'jonkheid', ongetrouwde jongens onder de achttien, het bos in om de langste spar te kappen.
Op een kar met een dertigtal boerenpaarden ervoor wordt de
boom - met veel bombarie - naar het dorp getrokken. Hier wordt hij door de getrouwde mannen rechtop gezet. Wanneer de boom om middernacht kaarsrecht voor de Sint Brigidakapel staat, begint de kermis.jonkheidnoorbeek.nl
IN DE OMGEVING
De afgelopen jaren is Noorbeek een echt wijndorp geworden en dat merk je overal.*Niet alleen drink je in de restaurants Noorbeekse wijn, de gaarden liggen op de heuvel rond het dorp.
Een korte wandeling voert je langs chardonnay, pinot gris, cabernet sauvignon ... De wijn is een echte 'group effort': de stokken worden met vrijwilligers uit het dorp geplant, gesnoeid en geplukt.
Limburgse Wijnweek (tweede helft september) in Noorbeek met wijngaardwandeling.
- De Bevrijdingsfeesten vinden plaats in september. Noorbeek trots op het feit dat het als eerste Nederlandse dorp is bevrijd, hoewel ook het nabijgelegen Mesch dat beweert. 12-09-1944.nl
Op de Amerikaanse Begraafplaats in Margraten liggen ' 8301 jonge jongens r begraven die 5 sneuvelden tijdens de " bevrijding van België en Nederland. abmc.gov/netherlands z
O
O
ETEN & DRINKEN
CD
Restaurant Du Nord ™ Dorpstraat 18 A 6255 AN Noorbeek 043 573 640
dunordnoorbeek.nl
OVERNACHTEN
Herberg Sint Brigida Dorpstraat 36 6255 AN Noorbeek 043 457 13 47
herbergsintbrigida.nl