Sint- Pietersberg

BOVENOP HET MERGELLAND
Op de Sint-Pietersberg gaan natuur en cultuur hand in hand.
Op deze wandeling kom je langs bloemrijke kalkgraslanden, een authentieke hoeve, een oud fort en fijne plekjes om je te laven aan het goede Limburgse leven.
Start de wandeling op de parkeerplaats 1 aan de Luikerweg bovenop de Sint- Pietersberg. Deze route is niet bewegwijzerd, maar is makkelijk te volgen met de aanwijzingen in de tekst. Wandel vanaf de parkeerplaats rechtsaf. Waar het pad een bochtje naar links maakt heb je een aardig uitzicht over Maastricht 2 . Ga daar rechtsaf. Ga iets verderop linksaf en op de Recollectenweg weer rechtsaf. Kijk even binnen bij de Lourdesgrot 3 en wandel rechtdoor over de Ursulineweg (rechter pad aanhouden) richting Buitengoed Slavante 4 een fijne plek om even pauze te nemen, alleen al vanwege het fenomenale uitzicht over de Maas. Je kunt er terecht voor lekkere streekgerechten, zoals toast met grotchampignons of Limburgs 'zoervleis', maar ook voor koffie met Limburgse vlaai. Ook kun je hiervandaan met een gids een grottentocht maken door een labyrint van ondergrondse mergelgangen in de Sint-Pietersberg (apr-okt elke 10 minuten voor het hele uur). Ga na je bezoek aan Slavante aan het eind van het terras linksaf. Vanaf hier moet je flink wat trappen op! Op een grindpad aangekomen ga je linksaf om een kijkje te nemen bij Hoeve Lichtenberg 5 In één vleugel van de boerderij is een vakantiewoning van Natuurmonumenten gevestigd, in de andere het Sint-Pie- tersmuseum, waar je alles te weten kunt komen over de geschiedenis van het gebied. Klim ook even op de uitkijktoren uit 1212 voor wederom een mooi uitzicht. Het is een overblijfsel van een burcht die destijds door de bisschop van Luik was gebouwd. Tegenover de hoeve ligt een uitkijkpunt 6 waarvandaan je de enorme mergelgroeve kunt overzien. Sinds jaren wordt er mergel gewonnen, met een diepe kuil als resultaat. Eind 2010 zijn de eerste delen van de groeve weer teruggegeven aan de natuur. D'n Observant, de Oehoevallei en het ENCI-bos zijn overgedragen aan Natuurmonumenten. In 2018 wordt de commerciële winning van mergel volledig gestopt. Uiterlijk 2020 wordt de gehele groeve omgevormd tot natuur- en recreatiegebied en eigendom van Natuurmonumenten. Als je het grindpad vanaf de Hoeve Lichtenberg terug uitloopt, kom je op een verhard pad uit. Ga even links en direct rechtsaf over een graspad.
Je wandelt nu langs Hoeve Zonneberg 7. Blijf steeds langs het hek lopen en let ook eens op alles wat groeit en bloeit in de kalkgraslanden. Bloemen, grassen en kruiden trekken tientallen vlindersoorten aan. Ga iets linksaf, dan weer rechts en je loopt tegen wat volkstuintjes aan. Sla rechts een graspad in. Even verderop kom je weer uit op de parkeerplaats. Aansluitend kun je nog even linksaf en dan rechtsaf lopen voor een bezoek aan Fort Sint-Pieter 8 , dat enkele jaren terug volledig is gerenoveerd. Er worden rondleidingen georganiseerd waarbij je een goed idee krijgt hoe dit indrukwekkende verdedigingswerk werd gebruikt. Neem tot slot nog een drankje op het prachtige terras met uitzicht over de stad Maastricht van Chalet Bergrust 9

BUITENGOED SLAVANTE
Slavante 1, Maastricht 043 - 321 00 15, www.slavante.nl OPEN dagelijks 10.00-18.00, zo 10.00- 21.00, zomervakantie dagelijks 10.00-21.00
HOEVE LICHTENBERG /
SINT-PIETERSMUSEUM
Lichtenbergweg 2, Maastricht 043 - 455 90 75 (vakantiewoning), 043 - 325 09 74 (museum) www.geuldal.com, www.oudsintpieter.com MUSEUM OPEN mei-okt zo 11.00-16.30
FORT SINT-PIETER
Luikerweg 80, Maastricht door VVV Maastricht
043 - 350 62 62,
www.maastrichtunderground.nl
CHALET BERGRUST
Luikerweg 71, Maastricht 043 - 325 54 21,
www.bergrust.com OPEN zomer dagelijks 10.00-22.00, winter ma, wo en vr-zo 11.00-18.00 uur

st pietersberg

mposant fort
Fier staat fort Sint Pieter weer te pronken boven Maastricht. Mede dankzij een bijdrage van 2,2 miljoen euro van de Nationale Postcode Loterij.
W
at een uitzicht.
Als je op het fort om je heen kijkt en Maastricht ziet liggen, snap je onmiddellijk waarom op deze plek een verdedigingswerk is gebouwd.
Fort Sint Pieter is in de eerste jaren van de achttiende eeuw gebouwd op de Sint-Pietersberg nadat de Fransen in het rampjaar 1673 vanaf hier de stad beschoten en innamen.
De Z'n militaire functie is het fort al lang kwijt. Het verdedigingswerk raakte in verval. Twintig jaar geleden kreeg Natuurmonumenten de Sint-Pietersberg, inclusief fort, in beheer. Met steun van de Nationale Postcode Loterij en andere partijen heeft Natuurmonumenten de afgelopen tien jaar hard gewerkt om het imposante fort te herstellen. Schootsvelden zijn vrij gemaakt van begroeiing,
taluds en gevels zijn hersteld, en kanonbatterijen gedeeltelijk gereconstrueerd.
Begin september is de afronding van de restauratie met de Maastrichtenaren feestelijk gevierd.
Fort Sint Pieter ziet er weer uit als in zijn gloriedagen, met de stadsvlag in top. Mede dankzij de deelnemers van de Nationale Postcode Loterij.ostco

------

Zweef als zuidelijk insect over de Kalkgroeve en ervaar de warmte in de groeve. Duik in de geologie van 70 miljoen jaar geleden met haar fossielen en ervaar welke planten en dieren zich hier hebben ontwikkeld. Maar vergeet niet de rest van de achtertuin van Maastricht te ontdekken, namelijk het Jekerdal met haar bijzondere wijnbouw en mooie boerenhoeves of de Cannerberg met haar Bandkeramiek-verleden. Dit alles op loopafstand.

Jac. P. Thijsse, geboren in Maastricht en grondlegger van de veldbiologie, zag de Sint Pietersberg als hét florabastion met kalkgraslanden, uniek voor Nederland. Hij wilde rond 1923 al ageren tegen de kalkwinning. Ondanks dat er veel bijzondere natuur verloren is gegaan heeft de kalkwinning ook positieve zaken opgeleverd. Zuidelijke sprinkhanen (blauwvleugel sprinkhaan) en vlinders (dambordje) tot bijzondere paddenstoelvliegen, vinden een plekje in deze warme groeve. En natuurlijk de bekende oehoe, de grootste uil, die al meer dan 10 jaar jongen in de Enci-groeve grootbrengt. Als er geen kalkwinning was geweest dan hadden de geologen nooit de verschillende soorten Mosasaurussen gevonden, zoals “Ber”, “Carlo” en “Lars” en jl. de aparte haaientanden.

Vanaf de Sint Pietersberg heb je mooi uitzicht op het Maasdal. Aan de westkant een prachtig zicht op het Jekerdal en de Cannerberg met haar terrassenkasteel Château Neercanne tegen de beboste helling met voorjaarsflora. En, bovenop de Cannerberg de sporen van de Bandkeramiekers. De moeite waard om van dit bijzonder mooie Jekerdal en haar bekende ‘bergen’ te genieten. Ook hier gaat de cultuurhistorie, geologie en natuur hand in hand!

Er is ook een wandelroute st Pietersberg- Jekerdal 6 km van Natuurmonumenten

Wandelroute Sint-Pietersberg en Jekerdal 6,3km (blauw)

Waar: Sint-Pietersberg

Download pdf of gpx

1 uur 34

6,3 km

Over de route

Deze route is bewegwijzerd met een blauwe ruit

De wandeling start op de parkeerplaats Oog van Sint-Pieter. Vanuit daar wandel je het pad op omhoog richting fort. Daarna wandel je over de Sint-Pietersberg en door het prachtige Jekerdal. Geniet van de spectaculaire uitzichten en hoogteverschillen.

Leaflet | © OpenStreetMap contributors

Praktische informatie

Waar kun je starten

Wat kom je onderweg tegen?

1. Fort Sint Pieter

De route is blauw bewegwijzerd

In 1673 vond het Beleg van Maastricht plaats. De stad werd ingenomen door de Fransen, door Lodewijk XIV, de Zonnekoning. Een bijzonder detail. Zijn generaal d’Artagnan werd bij die belegering dodelijk verwond. Deze generaal kennen we tegenwoordig beter als de bekendste persoon uit het boek De Drie Musketiers van Alexandre Dumas. Maar eigenlijk is hij de 4e musketier, na Athos, Porthos en Aramis. Nadat Nederland de stad Maastricht van Frankrijk teruggekregen had, liet stadhouder Willem III Fort Sint Pieter in 1701 bouwen. Juist om vanaf dan de stad tegen aanvallen uit het zuiden te beschermen.

Het fort in de 19e eeuw
Na de Napoleontische tijd (1815) werd het fort vergroot met de bovenste grote kanonpoorten en later ook de caponnières. Dit zijn de lage gebouwen op de hoeken rond de droge gracht. De laatste keer dat het fort een echt strijdtoneel was, was tijdens de Belgische afscheiding van 1830 tot 1839. Na 1867 werd het fort niet meer gebruikt. Het fort verviel en werd gebruikt als opslagplaats, stal en ‘steengroeve’. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond op het fort een uitkijkpost voor luchtalarm, het betonnen gebouwtje kun je nog zien.

Restauratie van het fort
In 2014 werd de grondige restauratie van het fort afgerond. Tijdens de restauratie is rekening gehouden met bijzondere muurplanten als stengelomvattend havikskruid, muurvaren, muurleeuwebek en wit vetkruid. Ook is er tijdens de werkzaamheden rekening gehouden met de vleermuizen die in het fort overwinteren, zoals de franjestaart, watervleermuis en baardvleermuis.

Ontdek het fort
Maastricht Underground verzorgt dagelijks rondleidingen in het fort. Tickets zijn online verkrijgbaar of in de ticketshop in een van de caponnières van Fort Sint Pieter.

Meer info

2. Jekerpark

Het Jekerpark is een stadspark en natuurpark aan de rand van het centrum van Maastricht. Het park is een voortzetting van het Stadspark Maastricht en is tevens onderdeel van het natuurgebied Jekerdal.
Tot het Jekerpark wordt gerekend het deel van het Jekerdal grotendeels gelegen op de rechteroever van het riviertje de Jeker tussen de brug over de Jeker bij de Prins-Bisschopsingel in het noorden en het einde van de Mesenbroekweg in het zuiden. Een klein deel van het park ligt op de linker Jekeroever ten oosten van de Bieslanderweg. De westelijke begrenzing wordt gevormd door de Jeker zelf en de achtertuinen van de huizen aan de Champs Elyseesweg. De Laan van Brunswijk en de Mesenbroekweg vormen de oostelijke begrenzing van het park. Het Jekerpark is geheel gelegen in de wijk Sint Pieter; de omringende woningen behoren echter tot de wijken Jekerdal en Biesland. Het Volkstuinencomplex Jekerdal, het Sportparkpark Jekerdal en de Natuurtuin Jekerdal zijn deelgebieden van het Jekerpark.

Auteur: Wikipedia
Meer informatie

Meer info

3. Jekerdal

Het Jekerdal is een vallei en natuurgebied in het stroomgebied van de rivier de Jeker in België en Nederland. Het Jekerdal ligt voor een groot gedeelte in de Belgische Haspengouw en wordt gescheiden van het Maasdal door het Plateau van Caestert. Langs de Jeker liggen diverse monumentale kastelen en watermolens en natuurlijk de historische steden Tongeren en Maastricht.
De Jeker ontspringt in de buurt van Lens-Saint-Servais in de provincie Luik en meandert daarna door het landschap van de Haspengouw richting Maastricht. In Maastricht mondt de Jeker uiteindelijk uit in de Maas. Het Nederlandse deel van het Jekerdal is onderdeel van het Natura2000 gebied Sint-Pietersberg en Jekerdal. Aan beide zijden van de Jeker zijn in de dalwanden verschillende voormalige kalksteengroeves gelegen. De bekendste aan de oostkant (Sint-Pietersberg) zijn de Duivelsgrot, de Marendalgroeve (verdwenen), de Duchateau-groeve en Groeve de Schark. Aan de westkant (Cannerberg) kennen we de Jezuitenberg, de Apostelgroeve.

Auteur: Wikipedia

Meer info

Bekijk alle 9 routepunten

Meer routes in de buurt

Wandelroute plateau Sint-Pietersberg met zicht op Maastricht 5,4km (groen)

1 uur 195,4km

Rondwandeling Sint-Pietersberg bij Maastricht 10,8km (rood)

2 uur 4510,8km

Bekijk alle routes

Tijdens deze activiteit ga je samen met de boswachter wandelen door de ENCI-groeve in de Sint-Pietersberg. Deze dagbouwgroeve is ontstaan door de winning van kalksteen door de Eerste Nederlandse Cement Industrie. In 2018 stopte de winning van kalksteen en greep de natuur haar kans. Met behulp van Natuurmonumenten ontstaat er bijzondere en voor Nederland authentieke natuur. Valleien, plateau’s, kalkgrashellingen en waterpartijen, in deze voormalige mergelgroeve kun je alle elementen van het Zuid-Limburgse heuvelland beleven. Misschien heb jij wel het geluk om beschermde en zeldzame planten en dieren te spotten die je normaal gesproken niet ziet! Ontdek de geschiedenis van deze groeve en verdwaal in gedachten bij het kraakheldere water.

Exclusieve activiteit

Dit terrein is gesloten voor publiek. Alleen onder begeleiding van de boswachter is het mogelijk om dit gebied te bezoeken. Ervaar nu met deze mogelijkheid de krachtige en rijke natuur en laat je verrassen over hoe deze haar plek terugneemt na de invloeden van de mens.

Samen met vrienden of samen met familie is deze activiteit nóg leuker!

Belangrijk

De route van deze activiteit is ongeveer 3 kilometer op onverharde wegen en paden.
De route met een aantal klimmetjes en afdalingen heeft een matige moeilijkheidsgraad met 115 hoogtemeters, een maximale helling van 34% en een gemiddelde helling van 6,3%.
Bij natte weersomstandigheden (op voorgaande dagen) kan de ondergrond glad en/of modderig zijn.

Wil je graag mee, maar is het voor jou fysiek niet mogelijk om mee te gaan? Neem dan contact op met onze partner Stichting Onbegrensd Avontuur. Als je klikt op onderstaande link, dan kom je direct op de website van Stichting Onbegrensd Avontuur en kun je informeren naar de mogelijkheden.

https://www.onbegrensdavontuur.nl/

Praktische informatie

Boek vooraf online je ticket.
Wees een kwartier voor aanvang van de excursie aanwezig.
Denk aan goed schoeisel, dichte (wandel)schoenen zijn een must. De route loopt over scherpe vuursteen en drassige delen. Heb je geen dicht schoeisel aan, kun je helaas niet met de excursie mee.
Honden worden niet toegelaten in de groeve.
De excursie is niet geschikt voor kinderen jonger dan 8 jaar.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

Startlocatie ENCI-groeve

Lage Kanaaldijk 117, 6212 NA Maastricht (LB)
043-3115060
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

----------------------------------

Vlinderparadijs Sint-Pietersberg
en oogverblindende gigant fladdert door het luchtruim. Het is de koninginnenpage, de grootste vlinder van ons land. Zeldzaam in Nederland, maar een vaste zomergast op de Sint-Pietersberg bij Maastricht.
De koninginnenpage verkeert in goed gezelschap. Door zijn bloemrijke graslanden en relatief warme klimaat is de Sint- Pietersberg een ware trekpleister voor bijzondere vlinders, zoals de veldparelmoervlinder, het bruin dikkopje, klaverblauwtje, boswitje en staartblauwtje. Zuidelijke soorten die hier tegen de noordgrens van hun verspreidingsgebied aan zitten. Via de Maas en de
Zelf de Sint-Pietersberg ontdekken
Routes en excursies vind je op nm.nl/sint-pietersberff.
De nieuwe toeffanffspoort aan de Luikerweff, naast het gerestaureerde fort Sint Pieter, is een ideaal startpunt voor een wandelinff. Bezoek er ook Limburffs ffrootste natuur- en cultuur-festival Festa Natura op 8 september.
Jeker trekken de vlinders vanuit België langs bosranden, houtwallen en struwelen naar de Sint- Pietersberg. Daar vinden ze volop nectar in de bloemenweelde van het plateau.
De soortenrijkdom is ongekend op de Sint-Pietersberg, met dank aan de veelzijdige bodem en bijbehorende planten. Graslanden, akkers, hellingbossen en houtwallen zorgen voor afwisseling. En dan is er nog kale rots, uniek in Nederland.
Mergelwanden waar zeldzame planten zoals grote tijm en zonne- roosjes voorkomen.
Die wanden hebben we te danken aan noeste arbeid. Al sinds de Romeinen wordt hier mergel gewonnen. Maar in 2018 houdt dat echt op. De berg wordt dan volledig overgedragen aan de natuur. Veel dieren wachten daar niet op. De oehoe broedt hier al vanaf eindjaren negentig. De richels en groeve-ingangen vormen een prachtige nestgelegenheid.
En de oehoe is niet de enige die de berg heeft ontdekt. Er vliegen wouwen, er nestelen geelgorzen, er huizen vroedmeesterpadden en af en toe duikt er een verdwaalde vale gier op. Tsja, de Sint-Pietersberg. Bescheiden in omvang, groots in natuur.
---

Schaapskudde bij Bezoekerscentrum St. Pietersberg (Li.)

Bezoekerscentrum op Wielen
Als je de Sint-Pietersberg bij Maastricht bezoekt, kom je het Bezoekerscentrum op Wielen tegen. Onze boswachters staan er klaar om informatie te geven over het gebiedje kunt er tickets boeken voor een excursie, jeaansluiten bij onze vereniging of een souvenir kopen. De komende jaren staat veel te gebeuren op de Sint-Pietersberg. De natuur kreeg er 120 hectare bij, omdat er na meer dan 100 jaar een einde komt aan de mergelwinning. Zo lang het werk aan de natuur niet klaar is, is een mobiel bezoekerscentrum de meest praktische manier om bezoekers te ontvangen en te informeren. Kijk ook op nm.nl/bcopwielen

Bezoekerscentrum op Wielen Zuid-Limburg
●
●
● Erfgoed ontdekken
●
● Eten en drinken
●
● Fietsen
●
● Mountainbiken
●
● Geschikt voor rolstoel
●
●
● Wandelen
● Bekijk alle routes
Bezoekersinformatie
●
●
Lage Kanaaldijk 117, 6212 NA Maastricht (LB)
043-3115060
●
● Toon gebiedskaart

Welkom op de Sint-Pietersberg
We verwelkomen je graag in ons gebied bij het unieke Bezoekerscentrum op Wielen van Natuurmonumenten. We geven je hier alle informatie om van je bezoek aan de Sint-Pietersberg een onvergetelijke belevenis te maken.

TIP!!! KRAAMPERIODE OEHOE
Op de volgende vrijdag- en zaterdagen staan we met het Bezoekerscentrum op Wielen met de kijker bij de kiekoet om meer uitleg te geven over het oehoenest: 16, 17, 23, 24, 29, 30, 31 mei en 6, 7, 13, 20 en 21 juni.

Als het weer het toelaat ontmoet je ons, van april tot en met oktober met het Bezoekerscentrum op Wielen op woensdag, vrijdag, zaterdag, zondag en de 4e donderdag van de maand afwisselend op de volgende locaties:
• Bij de toegang van de ENCI-groeve bij Chalet d'n Observant
• Het uitkijkplatform
• In de buurt van de Kiekoet

Tot snel!
●
●
●
● Nieuws
● Routes
● Agenda
● Projecten
Over het bezoekerscentrum
Het 'Bezeukerscentrum op Raajer' (Bezoekerscentrum op Wielen) is het eerste mobiele bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Nederland. Bij dit Bezoekerscentrum ontmoeten we onze bezoekers op de mooiste plekjes van de Sint-Pietersberg en ENCI-groeve. Hier informeren we je over de ontwikkeling van dit nieuwe en zeer bijzondere natuurgebied.
Lees meer

De diepe groeve
Breng vanaf zomer 2021 samen met één van onze groevegidsen een exclusief bezoek aan het diepe deel van ENCI-groeve. Bekijk miljoenen jaren geschiedenis en ontdek de bijzondere natuurontwikkeling die hier in razendsnel tempo plaatsvindt. Een hele bijzondere beleving!
Activiteitenagenda Sint-Pietersberg

Groeps- en bedrijfsuitjes
Op zoek naar een uniek groepsuitje voor familie, vrienden of collega’s? Stap samen met de boswachter van Natuurmonumenten in de wereld van de natuur en geschiedenis van de Sint-Pietersberg! Maak een boeiende wandeling door het indrukwekkende ENCI-gebied, ontdek verborgen natuur, of reis door de tijd en leer alles over de historische rol van deze bijzondere plek.
Ontdek het aanbod voor groepen

De mooiste routes
Werp bij de kiekoet een blik in de Oehoevallei, dwaal langs het erfgoed op de Sint-Pietersberg of spot vlinders in het Popelmondedal. Vanaf het uitkijkplatform (gele route) heb je een adembenemend uitzicht over de ENCI-groeve. De routes bieden voor ieder wat wils.
Ontdek de routes
Bezoekerscentrum op Wielen Zuid-LimburgDe mooiste routes
Laat je informeren over de routes bij het informatiepunt Natuurmonumenten in de ticketshop van Maastricht Underground in Fort Sint Pieter (dagelijks geopend) of bij het Bezoekerscentrum op Wielen (4 dagen per week in het gebied). Haal hier je routekaartje met alle wandelroutes. LET OP: in de groeve (gele route) zijn honden niet toegestaan.
● Erfgoed ontdekken (3)
● Eten en drinken (4)
● Fietsen (1)
● Mountainbiken (1)
● Geschikt voor rolstoel (1)
● Wandelen (6)
● Speciaal voor kinderen (1)
● Honden mogen mee (3)
●

Wandelen
Wandelroute Sint-Pietersberg bij Maastricht 5,4km (groen)
Maak een afwisselende ommetje over het Plateau en langs de kalkhellingen. Passeer o.a. het verdedigingserfgoed fort Sint Pieter en kasteelruïne Lichtenberg (met audiofragment), de oehoevallei, buitengoed Slavante en de mergelgroeve. Beleef de weelderige, zeldzame natuur en gen...
Bekijk de route
●
●
● 5,4 km
●

Wandelen
Groeve wandelroute Sint-Pietersberg bij Maastricht 7km (geel)
Deze wandeling van ongeveer 7 kilometer voert door de mooiste natuurdelen en historische mergelgroeves van de Sint- Pietersberg.
Op deze route kom je door de ENCI-groeve.

Deze route is gemarkeerd met gele (rechthoekige) bewegwijzering in beide richtingen.
Let op: Een tr...
Bekijk de route
●
●
● 7 km
Bekijk meer routes
Bezoekerscentrum op Wielen Zuid-LimburgAgenda

zon 06 jul
WandelenExcursie door de ENCI-groeve in Maastricht: Ontdek de Nieuwe Natuur
Gestart
Vlakbij het centrum van Maastricht ontwikkelt zich nieuwe natuur in de voormalige ENCI-groeve. Met deze activiteit ga je mee op excursie met de boswachter van Natuurmonumenten en beleef je samen de verhalen van dit bijzondere natuurgebied.

zon 06 jul
Op pad met kinderenBraakballen pluizen op de Sint-Pietersberg
Nog 7 plekken beschikbaar!
Wat zit er in die braakbal? Altijd al willen weten wat uilen eten? Kom braakballen pluizen en je komt erachter!

---
oehoes

Om meer over oehoes te weten te komen, heb je meer aan je oren dan aan je ogen. Want pas als de zon achter de horizon verdwijnt, komen de oehoes tevoorschijn. Marjon Savelsberg maakt daarom sinds driejaar geluidsopnames van de oehoes op de Sint-Pietersberg bij Maastricht. Omdat elke oehoe z'n eigen geluid heeft, heeft ze kunnen achterhalen hoe het oehoe-leven op de berg eruitziet. Met verrassende resultaten. Zo blijken er niet één, maar twee paar oehoes te broeden in groeves van de berg. Daarnaast komen er regel matig oehoes van elders buurten; die blijven een paar nachten en vertrekken dan weer. Er leven dus veel meer oehoes op de Sint-Pietersberg dan altijd gedacht.
De opnames geven bovendien een beter inzicht in het gedrag door het jaar heen. Man en vrouw beginnen in oktober met de balts; ze maken dan aan andere stellen duidelijk wat hun territorium is. Het hoogtepunt van de balts is in januari. De man leeft zich uit in acrobatische vluchten en verwent z'n vrouw met verse prooien. Ook maakt de man een voorselectie van mogelijke nestplekken, waarna de vrouw bepaalt waar ze haar eieren gaat leggen. In deze maanden zijn de oehoes ook goed te horen en te zien. Wil je dat meemaken, ga dan een uur voor zonsondergang naar het vogeluitkijkpunt Kiekoet op de Sint-Pietersberg (Van Schaikweg).
De oehoe is de grootste uilensoort van Europa en heeft een spanwijdte van 1,70 meter. Sinds 1997 broedt de oehoe op de Sint-Pietersberg; dat was voor het eerst in ons land. Inmiddels broeden ze op 34 locaties voornamelijk langs de grens met Duitsland.

------------------

Tijdreis naar de bodem van de Krijtzee

Het is een wonderlijke plek, de vroegere ENCPgroeve op de SinkPietersberg. Honderd jaar lang was de cementfabriek een drijvende kracht van bouwend Nederland dankzij de winning van kalksteen, nu is het een natuurgebied waar je
letterlijk in de geschiedenis afdaalt. TEKST: Wilco Meijers BEEED: Patrick Geelen

roeger fietste ik hier als ^k / jochie nog overheen", ver- ^k / telt Mark van Swaay, gids in de ENCI-groeve op de ▼ Sint-Pietersberg. Hij wijst naar de lucht, tientallen meters hoog.
Daar liep in zijn jeugd de Luikerweg. Nu is er niets. Ja, de hemel waar gierzwaluwen hun acrobatische vliegkunsten vertonen.
Dankzij de winning van mergel, om preciezer te zijn kalksteen, veranderde het plateau van de Sint-Pietersberg al vanaf de eerste eeuw in een gatenkaas. De mergel werd gebruikt om akkers mee te verbeteren, maar ook als bouwmateriaal. Er zijn in al die eeuwen miljoenen blokken uit de berg gezaagd, wat een gangenstelstel van dik 220 kilometer lengte opleverde.
De laatste honderd jaar ging het snel. In 1926 ging de ENCI (Eerste Nederlandse Cement Industrie) hier machinaal kalksteen winnen. Protesten van toenmalige natuurbeschermers haalden niets uit. De kalksteen werd ter plekke gemengd met

klei en ging als cement de groeve uit. Dat resulteerde in een zeer diepe groeve - het diepste punt is 95 meter vanaf de Luiker- weg - die nu 135 hectare omvat.

Mosasaurus
Mark vertelt het verhaal in een notendop, net als talrijke andere verhalen die hij samen met zijn collega-vrijwilliger Wil Strik aan zijn publiek opdient. Over de Krijtzee die hier pakweg 70 miljoen jaar geleden lag en een groot deel van Europa bedekte, over de mosasaurus of maashage- dis waarvan zes exemplaren in de groeve zijn gevonden, over vuursteenlagen en haaientanden, maar ook over de transformatie van de groeve tot natuurgebied, ontworpen in 2009, ingezet in 2018. De bodem kwam in zicht en langzaamaan werd de mergelwinning afgebouwd. Die stopte in 2018 definitief, twee jaar later werd ook de productie van cement beëindigd.
De natuur krijgt nu de ruimte, vertellen Wil en Mark. "De biodiversiteit is hier enorm.

Vooral de droge kalkgraslanden op de hel- < lingen zijn zeer soortenrijk, met soms wel vijftig soorten bloemen en kruiden op één vierkante meter. En dankzij het warme microklimaat in de groeve leven hier veel vlinders en andere insecten die je elders in Nederland niet ziet."
Maar water is er ook. Er zijn kalkmoerassen waar de zeldzame vroedmeesterpad leeft en de tengere grasjuffer, een echte groevelibel.
En we verbazen ons over de azuurblauwe kleur van de Centrale plas, met dank aan het mineraal glauconiet dat de instraling van zonlicht versterkt.

Tinder
We passeren de groenste hoek van de groeve, niet voor niets de Oehoevallei genoemd. Deze plek werd als eerste aan de natuur overgedragen, met dank aan een oehoepaar dat hier in 1997 neerstreek.
Het luidde de terugkeer in van de uil - de grootste van Europa - / als broedvogel in Nederland.

"Inmiddels broedt er verderop nog een paar", vertelt Wil.
Maar er is ook treurig nieuws. Dit voorjaar overleed het mannetje van het paar in de Oehoevallei aan vogelgriep, nog voor de broedtijd. De nestplek werd 'gekaapt' door nijlganzen. Het vrouwtje zoekt inmiddels een nieuwe partner. "Die zit opTinder", grapt Wil. "Haar lokroep is regelmatig opgevangen door onderzoeker Marjon Savelsberg. Zij kan met hulp van geluidsopnames oehoegeluiden interpreteren en ze individueel onderscheiden." Dankzij onderzoek weten we ook dat de oehoes hier niet oud worden. Een jaar of vijf, terwijl gezonde oehoes ruim twintig kunnen worden. De vogels krijgen via prooidieren te veel pcb's binnen, schadelijke stoffen die neerslaan in de omgeving.
Uitzicht
Terug uit de groeve wandel ik verder met boswachter Lysan Wolf en vrijwilligers- coördinator MoniekTheunisz. We volgen de randen, met af en toe stevig klimwerk. In het Popelmondedal puffen we even uit, met uitzicht over golvende velden, bloemrijke
randen en kasteel Neercanne in de verte. "Alsof je in Frankrijk bent", vindt Lysan.
Daar valt veel voor te zeggen, zeker met de wijngaarden van de Apostelhoeve op de achtergrond. Ook hier wemelt het van de bloemen en vlinders op de kalkgraslanden.
Verderop zien we de Duivelsgrot en Groeve Duchateau schitteren in de zomerzon. Ooit ontstaan door mergelwinning, nu ideale leefgebieden voor vleermuizen, vlinders en vogels die van de kalksteen pikken.
Zo blijft de Sint-Pietersberg verrassen, ook voor Lysan en Moniek. "De ene dag zie je sabelsprinkhanen, de volgende dag dikkopjes van de rugstreeppad. De rijkdom aan soorten koesteren we elke dag, al is daar best veel beheer voor nodig. Zo begrazen mergellandschapen de kalk-
Op excursie in de groeve
Elke woensdag en zaterdag zijn er excursies in de buitenlucht door het voor publiek niettoegankelijke deel van de groeve. Je hoort en ziet van alles over de rijke geschiedenis en natuur.
Boeken kan via: nm.nl/groeve-excursie
graslanden en houden ze de groeves vrij van vegetatie. Ook de groevewanden houden we zoveel mogelijk onbegroeid, zodat het warme microklimaat blijft bestaan. Een klus die gespecialiseerde abseilers regelmatig uitvoeren. In de groeve zelf helpen vrijwilligers mee met de bestrijding van vlinderstruiken en pseudoacacia's, soorten die hier van nature niet voorkomen. Vlinderstruiken zijn mooi, maar vlinders zetten er geen eitjes in af. En de van oorsprong Amerikaanse acacia's koloniseren de groeve razendsnel, ten koste van bijvoorbeeld haagbeuken en eiken. Helemaal kwijt raak je ze niet, maar zo geven we inheemse planten en bomen meer kans."
Zo neemt de natuur de groeve geleidelijk aan over, zien we vanaf het uitkijkplatform bij de trap van de immense groeve. Het wordt steeds groener, een beetje zoals de Oehoevallei al is. Een mooi vooruitzicht.

[image_2025_mei_04_zo_15-16-12_AllMyNotes.png]

Routepunten onderweg
^^Grof+eri Moord
Ingang van de Grotten Noord of Gangenstelsel Noord die met een gids te bezoeken zijn via Maastricht Underground. Met onder meer aandacht voor Rembrandts Nachtwacht.
treden geven de ijstijden weer, vanaf de metalen treden kom je in het krijt, bijna 70 miljoen jaar geleden.
©Uifkijkp latfo r**
Het platform symboliseert de voortzetting van de vroegere Luikerweg. Hier zie je hoe- viel.
In de wand zie je tussen de mergel donkere lagen vuursteen die mogelijk zijn ontstaan in tijden dat de Krijtzee droog-
"rvleeowws
0 Jekerdal
In het dal zie je een lint van bomen. Hier kronkelt de Jeker
veel van de Sint-Pietersberg verdween door de mergel- Za.ndU.oek gezaagd. Hier groeit onder meer
door het landschap, in België Geer geheten. Aan de overkant ligt de oudste commerciële wijn
winning. Naast het platform ligt het begin- of eindpunt van het Pieterpad.
Trap
Als je de trap naar de groeve af daalt, maak je een geologische tijdreis. Elke centimeter naar beneden is zo'n duizend jaar terug in de tijd. De betonnen
Een slingerende klim door loofbos, met onderweg kalkrijke stukken waar zeldzame planten groeien. Het bovenste stuk heet de Zandhoek, schrale grond waar veel kruiden groeien.
D^iveljgrot
Kleine groeve waar vroeger mergelblokken uit werden
het geel zonneroosje. Binnen overwinteren vleermuizen.
Groeve. DvcUateav
Iets van het pad af zie je deze voormalige mergelgroeve liggen, ook bekend als Groeve de Tombe.
Op de richels groeien planten die uniek zijn voor Nederland, zoals tengere veldmuur.
gaard van Nederland.
● Fort Sint-Pieter
Fort uit 1702, gebouwd van mergelblokken en bakstenen. Het verdedigingswerk van Maastricht is tussen 2006 en 2012 gerestaureerd. In het fort en in de grotten zijn dagelijks rondleidingen door Maastricht Underground. <4-----

Limburg
Tijdreis in de ENCI-groeve 5 apr, 10 mei
Het kalkpakket waaruit de Sint-Pietersberg bestaat, ontstond tijdens het Maastrichtien (72-66 miljoenjaargeleden),toen reusachtige dinosauriërs de wereld domineerden. Door de afgravingen kwam een groot deel van het Maastrichtien aan de oppervlakte. De gidsen vertellen je er alles over.
-----
Met de boswachter de bergop
22 sep, 20 okt, 17 nov
Tijdens deze wandeling maak je, op een steenworp afstand van Maastricht, kennis met de dieren en planten in natuurgebied Sint-Pietersberg.
Lesje geschiedenis
29 sep, 23 nov
Wandelexcursie met een erfgoedgids van Natuurmonumenten. Ontdek welke rol deSint-Pietersbergspeelde tijdens de vele belegeringen van Maastricht en welke sporen de mergelwinning in dit gebied achterliet.

-------

Er is ook een wandelroute st Pietersberg- Jekerdal 6 km van Natuurmonumenten

Wandelroute Sint-Pietersberg en Jekerdal 6,3km (blauw)

Waar: Sint-Pietersberg

Download pdf of gpx

1 uur 34

6,3 km

Over de route

Deze route is bewegwijzerd met een blauwe ruit

Leaflet | © OpenStreetMap contributors

Praktische informatie

Waar kun je starten