Aan Amstel en Bullewijk, 7 km ten zuiden van Amsterdam, nr. 18 op de kaart
Noord-Holland
Zoals Ouderkerk nu aan een kruispunt van land- en waterwegen ligt, is dat in het verleden ook altijd al het geval geweest. Tegenwoordig is het de drukke verkeersweg Haarlem-Schiphol-Diemen, met de nauwe brug over de Amstel, die hier het landschap domineert, maar vroeger was het de statige Amstel zelf. Niet voor niets bouwden de Heren van Aem- stel in de Middeleeuwen vermoedelijk hier hun machtig kasteel en waren er al eeuwenlang op deze plaats talloze herbergen. Lopend langs de Amstel- zijde - juridisch tot Amstelveen behorend, maar wat sfeer en ligging betreft volledig onderdeel van Ouderkerk — kan men zich voorstellen hoe hier vroeger reizigers bij de steigers aanlegden om in de
De ophaalbrug over de Bullewijk te Ouderkerk aan de Amstel. Links het torentje van de N.H.-kerk.
herbergen op verhaal te komen. Koning Lodewijk Napoleon zou hier regelmatig van paarden hebben gewisseld.
Het hart van het oude dorp wordt gevormd door de twee eeuwen oude Nederlands-Hervormde kerk.
Men vindt hem op de plaats waar de Bullewijk in de Amstel uitmondt. De achterzijde grenst aan de Bul lewijk op de plaats waar sluizen in de rivier zijn aan gebracht en een klapbrug naar het dorpsgedeelte aan de overzijde leidt. De kerk is gebouwd in de vorm van een Grieks kruis. Blijkens opgravingen heeft hier vroeger ook al een kerk gestaan. Ernaast staan pas gerestaureerde diaconiehuisjes uit 1740.
Tegenover de kruiskerk ligt de Portugees-Israëli- tische begraafplaats die Jacob van Ruisdael tot zijn romantisch schilderij HET JODENKERKHOF inspireer de. Men veronderstelt, dat op de terp van de be graafplaats het omgrachte kasteel van de Heren van Aemstel heeft gestaan, dat volgens de legende in 1204 werd verwoest. Onderzoek hiernaar is echter door de bestemming van het terrein niet mogelijk.
Het kreeg deze door aankoop van het stuk grond in -------------------------------*--------------------------------
1614 door de Portugees-Israëlitische Gemeente van Jacob Backer, schepen van Amsterdam. Later kocht men meer land bij. Een deel werd als begraafplaats gebruikt, een ander deel verhuurd als boerenland.
Hieruit werd het onderhoud van de begraafplaats bekostigd. Later heeft de gemeente Ouder-Amstel vele hectaren grond ten behoeve van de woning bouw opgekocht en ook het ‘Kampje’, dat nu als par keerterrein dienst doet. Bij de overdracht werd ge steld dat de jaarlijkse kermis hierop zonder verdere ruggespraak met de Joodse Gemeente mocht wor den gehouden, maar dat bij andere activiteiten over leg moest worden gepleegd.
Men heeft vast kunnen stellen dat er minstens 27 000 doden in Ouderkerk zijn begraven. Het oud ste graf is een kindergraf in de terp en dateert uit
1614. Vermoed wordt dat ook de echtelieden op Rembrandts schilderij HET JOODSE BRUIDJE hier zijn begraven. Sommige van de zerken zijn gebeeld houwd door grote kunstenaars, zoals Rombout Verhuist en Quellinus. De begraafplaats is toegan kelijk, maar mannelijke bezoekers moeten wel een hoofddeksel dragen.
Ouderkerk aan de Amstel is elk voorjaar startpunt van de bekende studentenroeiwedstrijden ‘Head of the River’. Dan is het in de cafés en restaurants aan de Amstelzijde een geroezemoes van studenten en andere supporters. In een van die gelegenheden, ‘Paardenburg’, hangen schilderijen uit ca. 1890 van Johan Braakensiek, die later beroemd zou worden om zijn politieke prenten. Het verhaal gaat dat hij — als student aanwezig bij de roeiwedstrijden - zijn verteringen niet kon betalen en zijn schuld met eigen werk delgde.
Het dorp kan zeer goed als uitgangspunt dienen voor wandel-, fiets- en rijtochten langs Amstel en Bullewijk, en verder langs Waver, Holendrecht en Gein. Aan de westzijde van de Amstel, richting Amsterdam, liggen nog enkele fraaie buitenplaat sen, zoals Oostermeer, met 18e-eeuws herenhuis en inrijhek. Ertegenover, aan de andere kant van de Amstel, staat de fraaie poldermolen ‘De Zwaan’.
cBe^iensivaardigbedeiLs
N.H.-Kerk, Kerkstraat 11. Hoge kruiskerk, bekroond door een daktoren, uit 1773-1775. Niet te bezichti gen. Oudheidkamer, Kerkstraat 4-5. In voormalige diaconiehuisjes uit 1740. Prenten met betrekking tot de Portugees-Israëlitische begraafplaats. Geopend elke dag behalve maandag en zaterdag van 10.00-14.00 uur. Portugees-Israëlitische begraafplaats, Kerkstraat 6-7. Vrij toegankelijk, behalve op zater dag. Rondleidingen na voorafgaand overleg. Molen De Zwaan, Binnenweg 2. Achtkante bovenkruier, vermoedelijk oorspronkelijk uit 1620. Niet te bezich tigen. Monumentale panden. Aardige 18e- en 19e-eeuw- se huizen, o.a. aan Kerkstraat en Hoger Einde Zuid.
Fraaie boerderijen, o.a. aan de Waver, Ronde Hoep Oost en West, en Dorpsstraat 1.