Baarn zie ook Soest
Ten noordwesten van Amersfoort, ook aan de rivier de Eem, ligt Baarn aan de rand van het Gooi en aan het begin van de Utrechtse Heuvelrug. Het villadorp doet sterk aan de dorpen in het Gooi denken, maar dan in een uitvoering voor bejaarden. Want Baarn is een dorp waar welgestelde mensen uit de Randstad graag hun oude dag slijten.
Een rondje Baarn (met een omweg over Lage Vuursche en langs paleis Soestdijk) gaat het best op de fiets vanaf het station.
Dat station is een leuk chaletachtig gebouwtje, dat in 1874 werd ontworpen door A. L. van Gendt (1835-1901), de man die later in Amsterdam grote werken als het Concertgebouw zou realiseren.
Via de Stationsweg bereiken we het centrum van het dorp, de Brink, een plein dat recentelijk op een wel heel truttige manier opnieuw is ingericht. Ondanks de vele (inderdaad bejaarde) mensen op de terrassen, is het opmerkelijk stil op het plein.
Vanaf de Brink gaat de belangrijkste winkelstraat van het dorp, de Laanstraat, in westelijke richting. Het is een aardige straat met hier en daar wat chique winkels, maar ook met een Blokker en een cafetaria. De mooiste winkel is boekhandel Den Boer op nummer 69. Het pand werd in 1905 gebouwd naar een ontwerp in jugendstil door de plaatselijke architect G. van Bronkhorst. Ook binnen is de winkel nog redelijk authentiek.
Terug via de Javalaan komen we langs de Pekingtuin, een park dat met een café, een speeltuin en een poffertjeskraam beter bezocht wordt.
Schuin tegenover dat parkje is de Nicolaas Beetslaan, waar we te midden van kasten van villa’s op nummer 48 een merkwaardig huis zien. Dat wil zeggen: het is voor het grootste gedeelte verborgen achter het altijd groen blijvende gebladerte, maar we zien nog de ronde rieten kap van een landhuis dat geïnspireerd is op een Afrikaanse hut. De vrouw van opdrachtgever M. de Zwart was, zo gaat het verhaal, tijdens een reis door Afrika zo in de ban geraakt van de huttenarchitectuur van de inboorlingen dat ze archi tect A. H. van Wamelen vroeg een villa te ontwerpen die op zo’n hut leek. Het in 1933 gebouwde huis heeft (kunnen we net zien) door zijn ronde dak inderdaad wel iets van een Afrikaanse hut, maar de dakkapellen bovenin maken het meteen al minder authentiek. Leuk is het wel.
Wanneer we via de Stationsweg het spoor oversteken, treffen we daar (schuin tegenover het station van Van Gendt) een gebouwtje aan dat van 1898 tot 1948 heeft gediend als sta tion voor een lokaal spoorlijntje dat via Soest en Den Dolder naar Utrecht ging. Het door architect J. F. Klinkhamer in een voorzichtige vorm van jugendstil ontworpen gebouw heeft een mooie ijzeren perronkap en dient tegenwoordig als café-restaurant.
We bevinden ons op de Luitenant-generaal Van Heutszlaan, waar we iets verder, op nummer 4, het grote huis Woudestein aantreffen. Het werd in 1884 gebouwd naar een ontwerp van A. L. van Gendt en was in die tijd een van de grootste villa’s van Baarn. Van Gendt ontwierp het huis in een chaletstijl met een veranda en een balkon tussen twee gedecoreerde topgevels.
Kuuroord
Ten noorden van de Van Heutszlaan werd aan het eind van de negentiende eeuw het Prins Hendrikpark aangelegd. In dat villapark, dat nog altijd veel chic uitstraalt, bouwden de ar chitecten H. P. Berlage en Th. Sanders een kuuroord, dat in 1888 openging. Het moet een fantastisch bouwwerk zijn geweest, uitgevoerd in een rustieke chaletstijl met overdadig ge decoreerd houtwerk. Maar het grootste deel van het gebouw, dat slechts kort als kuuroord diende en daarna lange tijd hotel is geweest, is in 1984 gesloopt ten behoeve van een appartementencomplex dat tot de deftigste van Baarn behoort. Wel is de opvallende toren van het oude sanatorium blijven staan, wat een komisch gezicht is tussen de wel deftige, maar niet al te mooie flats van de Residentie Prins Hendrikpark.
Aan de andere kant van het spoor (wandelend of per fiets hier aan het eind van de Bruglaan over te steken) ligt het iets later aangelegde Wilhelminapark, ook weer een villapark waar het deftig en stil wonen is. Opvallend is een prachtige, lange, smalle vijver in het midden van de Emmalaan. De architectuur is, zoals in heel Baarn, behoudend; we zien veel Jugendstil en chaletbouw (zoals aan de De Beaufortlaan 4).
Voor een omweg door de bosrijke omgeving van Baarn gaan we via de Amsterdamsestraatweg naar het kruispunt van de Van Heutszlaan met de Hilversumse Straatweg. Die laatste, drukke weg rijden we af in westelijke richting. Voorbij de af slag naar Bosbad De Vuursche zien we op een gegeven mo ment aan de rechterkant van de weg een aantal vijvers met daarachter een gigantisch landhuis. Het is kasteel De Hooge Vuursche, in 1910 gebouwd voor een koopvaardij officier, naar een ontwerp van Ed. Cuypers (1859-1927), een neef van Pierre Cuypers. Het is bouwkunstig een leuk eclectisch zootje met een prachtige geometrische tuin van tuinarchitect Dirk Tersteeg. Het kasteel dient tegenwoordig als ‘evenementen locatie’; hiertoe is het interieur recentelijk op een gruwelijk lelijke wijze aangepast.