Havelte

Havelte, 9 km ten noorden van Meppel.
Brink- en esdorp met verscheidene beschermde dorpsgezichten, namelijk , Havelte Dorp, Helomaweg en 'Havelte Kerksituatie'.

HAVELTE BESTAAT UIT DRIE BRINKEN, EEN DORPSPLEIN, EEN MOLEN, EEN 'GEDEELDE' KERK, OUDE BOERENHOEVES, EEN
HAVEZATE ÉN TWEE HUNEBEDDEN. MAAR WAT JE ÉCHT NIET MAG MISSEN, IS HET DOMINEESPAADJE. DIT PAD DOOR HET
BOS EN LANGS EEN WEILAND VERBINDT AL SINDS DE 16E EEUW DE PASTORIE (HET WHEEM) EN DE CLEMENSKERK.

Havelte is een van de mooiste Drentse dorpen. Op de Havelterberg vindt men twee hunebedden; de gehele streek roept trouwens herinneringen op aan de prehistorie.
Rendierjagers hebben hier gewoond en hun sporen achtergelaten. Hier ligt ook de Bisschopsberg, de heuvel bij Darp
waar in oude tijden de Bisschop van Utrecht ingehuldigd werd als Heer van Drenthe.
De kerk ligt in de gemeente Havelte 'in het midden'. Een typische Drentse toren, die met de kerk in een bosje midden in de landen tussen Darp en Uffelte en buiten Havelte ligt.
Een bekend gebouw is 'Overcinge'. Eens het huis van de Linthorst Homans, nu Volkshogeschool. Het oude geboomte rond de boerderijen is van een voorname schoonheid.
Wapserveen is niet ver. Langs het zgn. Studentenpad bereikt men Uffelterveen. Tussen de fraaie oude boerderijen staat de kerk met de in Drenthe weinig voorkomende klokkestoel.

behoort tot mooiste dorp nl

• Rechthuis
• Hunebedden
• Esdorp
• Hunebedden (2) op HAVELTERBERG.
• Clemenskerk met typies Drentse toren.
  De Clemenskerk dateert uit 1313. In de toren bevindt zich een uniek instrument, een chamadron. Deze bestaat uit vijftig koperen trompetten die door de galmgaten uit de toren worden gestoken. Het wordt op zaterdagen vaak bespeeld. chamadron.nl ► ► Op slechts enkele plaatsen in Nederland is het rooster bij het kerkhof bewaard geble- ven. In Delden (Ov) bij de toegang tot het kerkhof is er nog een te vinden. Volgens het volksgeloof verhinderde het rooster de toegang voor de duivel met zijn bokkenpoten.
  In werkelijkheid waren het varkens die geweerd werden. Die konden anders gaan wroeten in de aarde waar de lichamen lagen. Ook ander, minder schadelijk, vee kon nu niet meer op het kerkhof komen. Lange tijd liep het vee immers vrij rond en graasde dus ook wel eens rond de kerk. Behalve in Delden zijn nog roosters bewaard in de Drentse plaatsen Havelte, Ruinerwold en Borger. 
•  Buitenplaats Overcinge in nabijgelegen Eursinge
• domineespaadje
• Openluchttheater De Speulkoele bestaat al vanaf 1935 en heeft elk seizoen een afwisselend programma met toneel en muziek. openluchtspelhavelte.nl

® N.H.-Kerk, Uffelterkerkweg 1. Op de grondslagen van een romaanse kapel uit ca. 1200 gebouwde kerk met schip uit het einde van de 15e eeuw en 37 m hoge, typisch Drentse toren uit 1410. Het interieur bevat enige 17e-eeuwse banken, een preekstoel uit 1663 en een 18e-eeuws orgeltje.
Toren 37 m hoog. Te bezichtigen.

® Huis Over- cinge, Linthorst Homanlaan 1-2. Oudste delen 17e-eeuws (zijgevel), maar in 1850 en 1889 sterk gewijzigd. In 1970 gerestaureerd, waarbij de achterzijde is gereconstrueerd naar een tekening uit
1732. Niet te bezichtigen.

. Monumentale boerderijen, in
het gehele oude dorp. Oude Saksische boerderijen, waarvan vele uit de 18e eeuw; sommige nog met schaapskooi. Opvallend zijn o.a. het vroegere

® Schultehuis, Dorpsstraat 28-30, met deur met pilasteromlijsting in de zijgevel aan de straatkant; boerderij 'De Wal', Van Helomaweg 3; en de keu- terijtjes Dorpsstraat 1 en Kosterijstraat 1.

® Molen, Molenweg 23. Achtkante korenmolen met stelling; herbouwd in 1914 en gerestaureerd in 1957. Niet te bezichtigen.

NATUURGEBIEDEN:

Holtingerveld   Schaapskooi Holtinghe. Iets ten noorden van Havelte ligt het Holtingerveld, een oerlandschap. Hier bouwde het Trechtervolk rond 3000 v.Chr .  Oorlogsslachtoffer
Hunebed D53 is het enige hunebed dat beschadigd is door oorlog. In WOU werd het door de Duitse luchtmacht verplaatst en begraven om hier een vliegveld aan te leggen. Na de oorlog is het opnieuw in elkaar gezet. D53 is een pareltje van zo'n 18 meter lang en bijna compleet! D54 is iets kleiner maar ligt mooi in een kleine zandvlakte. De Hunebedroute (2,2 km, rode pijlen) leidt je er via een uitzichtplatform naartoe.
Start: Toegangspoort Holtingerveld, Van Helomaweg 18, Havelte. ► holtingerveld.nl 

Het Holtingerveld
Het Holtingerveld is een bijzonder natuurgebied.
Het glooiende landschap werd in de voorlaatste ijstijd gevormd door gletsjers, met als hoogtepunt de Havelterberg van 19 meter hoog. Maar het is ook vormgegeven door de Tweede Wereldoorlog.
De Oorlogsroute (8,3 km, groen) wijst je op kraters van bommen en de resten van 'Fliegerhorst Havelte', een vliegveld dat door de Duitsers is aangelegd in 1942. Start: toegangspoort Holtingerveld. ► holtingerveld.nl

Op de Holtingerveld zijn in de Tweede Wereldoorlog vijf keer zoveel bommen gevallen als op Rotterdam. Als je hier rondloopt, zie je de bomkraters liggen als poelen en kuilen. Ook de resten van een startbaan, hangars en een spoorlijntje, die de Duitsers hebben gebruikt voor het te bouwen vliegveld, zijn nog zichtbaar.
Naast een informatiecentrum is hier een schaapskooi. In de zomer trekt de schaapsherder er dagelijks op uit met zijn kudde.
De 380 schapen vertrekken om 9.30 uur en keren om 16.30 uur weer terug in de kooi. Een mooi gezicht! holtingerveld.nl

Havelterberg

twee hunebedden op de zandrug die nu de Havelterberg heet.
Havelte: twee grote hunebedden op de Havelter Berg, nabij café Het Hunebed aan de weg naar Frederiksoord.
Uit eerdere opgravingen bij Drouwen, Borger, Emmen en Havelte was al bekend dat hunebedden de resten zijn van gemeenschappelijke grafkelders uit de nieuwe steentijd en dat ze in dezelfde korte periode (3500-2700 v.C.) zijn gebouwd en gebruikt.


Archeologie
▲ In een klein brons- depot, eveneens uit de 8e eeuw en ook bij Havelte gevonden, bevond zich deze gietprop. Het is het bewijs dat brons- smeden hier kokerbijlen hebben gegoten
De helft van een tweedelige bronzen gietvorm voor een kokerbijl (8e eeuw v.C.), gezien van de binnen- en de buitenzijde. Gevonden bij Havelte.
Hunebedden, nabij Havelterberg.
Twee hunebedden, waarvan de grootste 19 m lang is en uit 24 draagstenen en 10 dekstenen bestaat.
Grafheuvel 'Eupen bargie', tussen Havelte en Uffelte.
Prehistorische grafheuvel.

BRINKDORP - 3750 INWONERS - GEMEENTE WESTERVELD
7971PX Havelte 0521341222
hetnationalepark vandrenthe.nl

Onderweg vind je ook de meeste gefotografeerde boom van Havelte, met een holte in de vorm van een hart - dé plek voor mensen op zoek naar romantiek. Het mooiste kom je Havelte binnen van de Drentse Hoofdvaart over de Dorpsstraat. Over klinkerweggetjes passeer je twee brinken met gras en hoge eikenbomen, eeuwenoude Drentse hallenhuisboerderijen
en voormalige landbouwschuren. Iets verder aan de Dorpsstraat ligt het moderne centrum met winkels, cafés en restaurants. Het lijkt een beetje gek dat de kerk niet midden in het dorp staat, maar er net buiten. Maar op deze plek stond, nog voor dat Havelte bestond, al een romaanse kapel. Waarschijnlijk werden hier daarvóór al heidense offers gebracht

Informatie
VVV Havelte Van Helomaweg 18



MARKTEN & EVENEMENTEN
· Weekmarkt is op woensdagochtend
· Volksfeest Havelte (eerste weekend van september) is een gezellig dorpsfeest met muziek in een grote tent, volksfeesthavelte.nl
ETEN & DRINKEN
Restaurant Het Knooppunt Dorpsstraat 21 7971AK Havelte 0521 341 226
knooppunt-havelte.nl Restaurant Hartenlust Wandelbosweg 10 7971 AK Havelte 0521 344 027
restauranthartenlust.nl
Overnachten
Ludiek eten en slapen Dorpsstraat 16 7971 CR Havelte 0521 345 155
ludiekhavelte.nl


LOKALE SPECIALITEITEN
Drentse hunebedjes (kroketten), wijn, kniepertje (koekje).
IN DE OMGEVING

Aan de rijksweg Meppel-Assen, maar verder omringd door bossen, heidevelden en vruchtbare weiden en akkers, ligt het brinkdorp Havelte. Het is vooral de verscheidenheid van bezienswaardigheden, die deze plaats 's zomers voor toeristen zo aantrekkelijk maakt.

Er is het historische aspect, met de karakteristieke dorpsvorm, de oude boerderijen en de hunebedden, maar ook het natuurhistorische, met de meeuwenkolonie, de zandverstuivingen, de vennen, de bossen en de heidevelden.
De hoge zandruggen in Drenthe, waarop ook Havelte is gelegen, waren al vroeg bewoond. In de zandverstuivingen Kamperzand en Holtingerzand zijn vuurstenen gebruiksvoorwerpen aangetroffen van rendierjagers uit de Ijstijd, zo'n 15000 jaar vóór onze jaartelling. De twee hunebedden op de Havelterberg zijn overblijfselen van een al veel hoger ontwikkeld volk, de mensen van de trechterbekercultuur. Deze leefden ca. 2000 v.C. en gebruikten de steenblokken van de door het ijs achtergelaten morenes voor het bouwen van grafmonumenten. De hunebedbouwers waren landbouwers, die hun doden op hun eeuwige reis allerlei geschenken meegaven. In 1918 werden de Havelter hunebedden door professor Van Giffen grondig onderzocht. Dit kwam na de Tweede Wereldoorlog goed van pas bij de opgraving van het grote hunebed, dat de Duitsers in verband met de aanleg van een vliegveld in de grond hadden laten verdwijnen.
Aan de hand van Van Giffens gegevens kon het hunebed gereconstrueerd worden.
Tijdens de volksverhuizing na de val van het Romeinse Rijk vestigden zich op de Drentse zandgronden naast de reeds aanwezige bevolking mensen uit de Duitse laagvlakte, die de woeste gronden in bouwland gingen omzetten. Dit gebeurde in familieverband. Er ontstond een dorpsvorm die zich hier nog steeds manifesteert: het esdorp. Ook Havelte behoort tot dit type. De grond van zo'n dorp bestond uit drie elementen, die in Havelte ook nu nog te onderscheiden zijn: het hooggelegen bouwland (de es), de langs een beek gelegen weilanden (meenten en maden) en het veld (de woeste grond, bestaande uit bos, heide en veen).
De bevolking van een esdorp vormde een hechte gemeenschap en de eenheid onder de boeren was door hun gemeenschappelijk bezit van weiden en veld (de marke) onverbrekelijk. De bisschop van Utrecht ondervond dit aan den lijve met de opstand der boeren onder aanvoering van Rudolf van Coevorden, in 1227. Korte tijd later kon hij zich echter toch als landsheer van Drenthe op de Bis- schopsberg bij Havelte laten inhuldigen. Toen de overheid in Den Haag halverwege de 19e eeuw bepaalde dat de marken verdeeld moesten worden, werd deze Markewet door de Drentse boeren slechts zeer schoorvoetend uitgevoerd. In Havelte was een en ander pas in 1929 een feit.

Havelte ontleent een groot deel van zijn charme aan de talrijke oude boerderijen, die schijnbaar ordeloos in het oude dorp verspreid staan. Vaak slingeren zich nog paden tussen de in hoofdzaak 18e-eeuwse hoeven met zijbaanders door en ook de relatie met de binnenes is nog vrijwel ongeschonden bewaard gebleven. De zuidkant van het dorp wordt gekenmerkt door een fraai landschap met houtwallen en een aantal oude boerderijen. Vanaf de wegen die hier lopen is dit gedeelte schitterend te overzien.

Een bijzonder monument is ook de Nederlands- Hervormde kerk, die afzijdig ligt van de eigenlijke kern. De oorzaak van deze ligging is het feit dat hij door diverse buurtschappen moest worden gebruikt en daar dus middenin werd gebouwd.
Waar de Dorpsstraat en de Kosterijstraat samenkomen ligt het Piet Soerplein, met een monument voor de in de gemeente Havelte geboren luchtvaartpionier. Samen met Iwan Smirnoff maakte Piet Soer in 1933 de legendarische Pelikaanvlucht Amsterdam-Batavia vice versa. In 1935 verongelukte hij met het KLM-toestel Leeuwerik tijdens een sneeuwstorm boven Sauerland. Op het Piet Soerplein liggen nog enkele markestenen, waarmee de markegenoten vroeger hun bezittingen afpaalden.

Cultuur en natuur lopen in Havelte voortdurend in elkaar over. De beslotenheid van het dorp is vooral te danken aan de prachtige beschermde boswallen die de Saksische boerderijen omgeven. De natuurliefhebber zal hier allerlei vogelsoorten in ontdekken en wie zijn wandeling tot buiten het dorp voortzet, door zandverstuivingen, heidevelden en bossen, loopt de kans ree, fazant, haas, vos en zelfs het korhoen te ontmoeten. De meeste terreinen zijn hier vrij toegankelijk, al kunnen sommige als militair oefenterrein in gebruik zijn. In de 'Meeuwenkolonie' broeden duizenden kapmeeuwen en in de zandafgravingen oeverzwaluwen. Wie er oog voor heeft ontdekt wilde orchideeën en de zonnedauw, een vleesetend plantje. ------------------------------ *--------------------------------
De Nederlands-Dervormde kerk van Havelte heeft een typisch Drentse toren, met tentdak. 

 LUDIEK ®
Een persoonlijke favoriet: LUDIEK in Havelte. Strijk neer in de huiskamer met haard, in de serre of op het grote zonnige lounge- terras. Proef de verfijnde Nederlandse keuken met invloeden uit Azië en de Méditerranée. Reserveer voor het diner en ervaar hoe het is om verrast te worden. Er is namelijk geen menukaart, de koks zijn creatief en toveren met alles wat op tafel komt. Op zondagavond geniet je van het 'LUDIEK deelt menu', een drie- gangendiner met bij elke gang een proeverij van allerlei gerechten.

LOCATIE
Dorpsstraat 16 7971 CR Havelte ► ludiekhavelte.nl
Tip: blijf slapen! (zie blz. 159)

Veel adressen in Drenthe zijn nog authentiek, ze hebben de tand des tijds doorstaan, maar zijn niet met de tijd meegegaan. Dat is de charme ervan, maar soms is het heerlijk om een plekje te ontdekken waarvan je gaat stralen. LUDIEK eten en slapen in Havelte is zo'n plekje. Het is een klein hotel met grote charme. 'LUDIEK is speels, eigenzinnig, stoer en vooral voor iedereen' staat er op de website. Ik had het niet beter kunnen verwoorden. Hier genietje van goede wijn, oprechte gastvrijheid, culinaire hoogstandjes, een eigentijds interieur en comfortabele kamers.
LOCATIE
Dorpsstraat 16 7971 CR Havelte ► ludiekhavelte.nl 

Brasserie OER. ®
Brasserie OER. is je uitvalsbasis voor natuurgebied het Holtinger- veld. Maak een wandeling, bijvoorbeeld naar de hunebedden van de Havelterberg, en strijk daarna neer op het terras met uitzicht over de natuurlijke tuin - lekker oer! Huisgemaakte taart, koek en sap, kruiden uit eigen tuin, zelfgebrouwen OER.bier: ontdek hier nieuwe smaken. Ook binnen is het gezellig met de bijzondere interieurvondsten. Allerlei leuks is te koop, kijk maar in de bakkerskast.
LOCATIE
Van Helomaweg 18 7971 PW Havelte ► brasserieoer.nl
40
Neem een kijkje bij de schaapskooi van de Holtinger Schaapskudde. ► deholtingerschaaps- kudde.nl