Lentespeuren op de Brunssummerheide
Beleef de lente tijdens de gezins- speurtocht met een rugzakje vol spelletjes en opdrachten. Voor kinderen van 4 - 9 jaar.
27 mrt
Maanwandeling met de Nachtwachter
De geheimzinnige Nachtwachter leidt je door het donker op de Brunssummerheide. Voor kinderen vanaf
Brunssummerheide
HEUVELS EN DALEN VOL LEGENDES
Op de Brunssummerheide kun je eindeloos dwalen over heideheuvels, door bossen en langs vennen. Het gebied is op sommige plekken opvallend vochtig. Aan de bron van de Rode Beek groeien bijzondere planten en er komt zelfs hoogveen voor.
Start de route bij het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten 1, waar je voorafgaand aan je wandeling beslist even binnen moet kijken. Je vindt er informa- tie over de natuur in het gebied en over activiteiten en excursies. Kinderen kunnen
er bijvoorbeeld letterboxen of een kompastocht maken. In hetzelfde gebouw zit pannenkoekenrestaurant Schrieversheide 2, een leuk adres voor na de wandeling.
Volg vanaf het bezoekerscentrum de lichtgroene paaltjes. Het eerste stuk van de
route loopt duidelijk door een overgangsgebied 3 , waar kerkklokken en autogeluiden je eraan herinneren dat de bewoonde wereld nog vlakbij is. Er groeien hier allerlei kruiden en wilde bloemen die veel vlinders en andere insecten trekken.
Loop naar de verharde Kamperheideweg en parkeerplaats, waarna je de stilte in wandelt over een eerste stuk heide 4.
Je gaat nu richting de Heksenberg 5, die eigenlijk Hessenberg heet. Het verhaal wil dat er vroeger nogal wat heksen rondvlogen, waarna de naam in de volksmond 'Heksenberg' werd. Verderop kom je nog zo'n legendarische plek tegen: het Sternbachdal 6. Naar verluidt stond hier ooit een kasteel waar een jonkheer woonde die nogal van vrouwelijk schoon hield. Hij wilde het mooiste meisje van Brunssum veroveren en liet haar vriend ophangen. Daarop spleet de bodem open en verdwenen jonkheer en kasteel voorgoed in het diepst van de aarde. Ook buiten het heideseizoen in augustus geeft de vlakte een kleurrijke aanblik. Je loopt door een opvallend ritmisch aangelegd naaldbos 7 naar de rand van een open zandvlakte 8. In het noordoosten van dit gebied ontspringt de Rode Beek. Hier groeien zeldzame planten die houden van vochtige heidegrond, zoals beenbreek en wolfsklauw.
Wandel over eer laatste stuk heide, waar je uitkijkt op enkele vennen. Door een stukje dichtbegroeid bos 9 kom je vervolgens weer bij het bezoekerscentrum uit. Net ten noorden van de Brunssummerheide kun je naar het Schutterspark 10. In dit voormalig mijngebied is van alles te doen op recreatief gebied met een minihaven, speeltuin en kinderboerderij. Je vindt er ook een 'blotevoetenpad' (zie www.blotevoetenpark.nl) en brasserie 't Schuttershüske 11.
BEZOEKERSCENTRUM
BRUNSSUMMERHEIDE
Schaapskooiweg 99, Heerlen, 045 - 563 03 55,
www.natuurmonumenten.nl OPEN wo & za & zo van 10.00 -17.00 uur; di & do & vr van 12.00 -17.00 uur. Tijdens schoolvakanties dagelijks van 10.00 - 17.00 uur. Kijk voor de actuele openingstijden op www.natuurmonumenten.nl INFOBALIE EN WINKEL di-ZO 10.00-17.00 uur
PANNENKOEKENRESTAURANT
SCHRIEVERSHEIDE
Schaapskooiweg 99 Heedea 045 - 522 46 :;
www.res;.
OPEN dagelijks =
© BRASSEN ' ...... ... mm
Heidestraat 2: a 045-750 69 64, .
OPEN wo-ma 11.00-18.00 uur
In het Limburgse Brunssum ligt een bijzondere tuin.
De naam klinkt eenvoudig, 'In de Struiken'. De opzet is echter bijzonder, want al sinds haar ontstaan leert deze tuin de jeugd de natuur te beleven.
VN Brunssum & Onderbanken werd in 1961 opgericht door een kleine groep enthousiaste natuurliefhebbers, allemaal met een mijnwerkersverleden. Zoals bij zoveel afdelingen hielden ook zij zich bezig met het organiseren van wandelingen en lezingen. Er rees echter al snel de behoefte om een eigen terrein te krijgen voor het ontwikkelen van een heemtuin, met als doel het geven van voorlichting en educatie aan de schoolgaande jeugd. Pas in 1975 was het zo ver: de gemeente Brunssum stelde een braakliggend terrein ter be- schikking aan de IVN-afdeling. Een deel van dit terrein was moerassig, een ander deel was ingericht voor volkstuinders. Een gedeelte van het terrein was bebouwd met enkele houten keten. Met man en macht werd het terrein geschoond, de heemtuin geboren!
NATUURBELEVINGSPAD
Toen in diezelfde periode een vakwerkhuis aan de Grachtstraat dreigde te worden gesloopt, konden vrijwilligers delen van het gebouw redden en herbouwen op het terrein van de heemtuin. Het was vooral aan de doorzettingskracht van toenmalig voorzitter Jaap Trip te danken dat de tuin er kwam. In een interview zei hij eens: "Ons doel is het bereiken van de jeugd. We moeten de jongeren er bewust van maken dat natuur leven betekent. Dat als een boom vernield wordt, die geen zuurstof meer geeft, die nodig is om te kunnen leven. En als de jeugd daarvan doordrongen is, hopen we ooit het hekwerk om onze heemtuin weg te kunnen halen." Deze laatste wens is helaas nooit in vervulling gegaan, het hekwerk staat er nog steeds. Wat ook is gebleven, is de aandacht voor de jeugd. Vrijwilligers verzorgen activiteiten voor scholen, er is een
heel pakket aan mogelijkheden, van kruiden tot bijen en van vogels tot bomen. Huidig voorzitter Jos Vantilt is daar duidelijk over: "De jeugdclub, die al 25 jaar bestaat, en de scholen nemen ook nu nog een belangrijke plaats in via educatieve programma's, want de natuur zal het ook van hen moeten hebben." Sinds 2009 is er een natuurbelevingspad gemaakt, waar kinderen op allerlei manieren met de natuur in aanraking komen. Zo kunnen ze op blote voeten het verschil voelen tussen een ondergrond van zand, kiezels of dennenappels. Allerlei opdrachten kunnen uitgevoerd worden, zoals het ontdekken van diersporen, of het verstoppen van natuurlijke materialen en deze na een tijdje weer terug proberen te vinden zoals de gaai dat doet. De aanleg van het pad werd grotendeels bekostigd door de plaatselijke Rotary.
RUST BELANGRIJK
Dit alles zou niet gerealiseerd kunnen worden als er niet ook een groep vrijwilligers is, die de handen uit de mouwen steekt en veel tijd steekt in onderhoud en aanleg. Er zijn zo'n 15 vrijwilligers actief, die de tuin onderhouden, al kan men zeker nog wel helpende han-
- MENS & NATUUR - ZOMER 2010
Dierenhotel,
M ^ Rotary club fa£ Brunssum / Ondarbonken
fc^qgwl^gwcrwMchM^ Dissematt* wantje^ «eten moet» wak hing zoeken naar een geschikte piMöwn !e «wachten Om tae di«en een beetje te «pen. 1^ gebomd Hw kunnen ve«W»>dec^ Je mei dan denken aan: musjes, insecten en egets.
M«Khi« weet S zelf ook nog wel d»^es o» her graag zouden wSen logeren
DE PINKSTERBLOEM IS EEN BELANGRIJKE WAARDPLANT VOOR HET
ORANJETIPJE. FOTO: IVN BRUNSSUM
den gebruiken. Adviseur van de vereniging is tuinendeskundige Loek Peters.
Hij is duidelijk over de manier waarop deze tuin onderhouden dient te worden: "Eigenlijk is een heemtuin een tuin waar je zo min mogelijk in doet en zoveel mogelijk de natuur zijn gang laat gaan. We zijn met z'n allen zover van de natuur verwijderd geraakt, dat we ons al storen aan het afgevallen blad van een boom, een vroeg zingende vogel of een kwakende kikker. Het probleem is dat we opgevoed zijn met het idee dat er gesnoeid, geknipt en geschoren moet worden.
Terwijl de natuur het vooral goed doet, daar waar rust heerst."
500 SOORTEN PLANTEN
Bij een wandeling door het anderhalve hectare grote terrein wordt meteen duidelijk waarom de heemtuin de naam 'In de Struiken' kreeg toebedeeld. Bomen en struiken nemen er een bijzondere plaats in. Er staan zo'n 500 soorten planten. Zowel inheemse flora
Heemtuin In de Struiken ligt aan de Nicolaes Maesstraat 2, 6445 EJ te Brunssum.
De heemtuin is het gehele jaar geopend op dinsdag en donderdag 09.00 uur -12.00 uur, en van het laatste weekend van maart tot het laatste weekend van oktober van 14.00 uur tot 17.00 uur.
Meer informatie op de website www.ivn-brunssum-onderbanken.nl.
als cultivars zijn er vertegenwoordigd. Door het gebied stroomt een beekje en er zijn diverse poelen aangelegd, waar drie soorten salamanders voorkomen en diverse waterplanten, zoals het drijvend fonteinkruid met zijn opvallende leerachtige bladeren en merkwaardige vruchtaren. Bijzonder zijn ook de diverse grassoorten van het geslacht Carex.
In de kruidentuin ligt een cirkel van acht vakken. Hier staan verschillende kruiden, ingedeeld aan de hand van acht belangrijke stelsels van het menselijk lichaam, zoals bloedsomloop, luchtwegen en spijsvertering. In de groentetuin worden op biologische wijze gewassen geteeld, waaronder enkele oude groenterassen.
Bij de bijenstal is imker Carl Heinz Schomaker regelmatig te vinden.
Hij geeft met veel plezier demonstraties honing slingeren of kaarsen maken aan groepen kinderen.
Hij trekt hiermee veel bekijks, want kinderen blijken nog steeds even graag de natuur te willen beleven als 35 jaar geleden...
TEKST EN FOTO'S: Léon Willems, IVN-correspondent Limburg