Gasthuis
Limburg Ca. 4 km ten oosten van Maastricht,
Van Maastricht naar Aken loopt in oostelijke rich ting een oude heerweg, de Oude Akerstraat. Vanaf Bemelen kronkelt deze als een romantische holle weg naar Gasthuis, dat op het Plateau van Margra ten is gelegen. Het gehucht ontleent zijn naam aan een middeleeuws gasthuis, dat hier ooit aan de heerweg heeft gestaan, gesticht door het kapittel van St.-Servaas. Er is niets meer van over; het stond op het onbebouwde terrein dat tegenover het Huis Neys en de boerderij De Drogenberg ligt.
Juist op de hoek van dit stuk land, waar men van de Oude Akerstraat rechtsaf naar ’t Rooth kan, staat een karakteristieke Limburgse zwengelput.
Komende van de richting Bemelen is het eerste gebouw links (nr. 103) de boerderij De Drogen- berg. Het is een typisch voorbeeld van de Lim burgse gesloten hoeve. De gevels zijn van mergel vervaardigd en aan de straatzijde bevindt zich een grote poort. Deze draagt het jaartal 1721 en heeft een inrijhek met siervazen op de pijlers. Waar nu de tuin is met zijn hoog geboomte stond vroeger het landhuis waarbij de hoeve behoorde. De boerderij ernaast wordt gekenmerkt door een mergelgevel uit ca. 1700 met barokke contouren (gerestau reerd). De lange muur ernaast behoort bij het monumentale herenhuis Neys, tegenover de zwen gelput. Achter de muur en een zware linde ligt de Engelse tuin van de buitenplaats. Een deel van de bijgebouwen van het huis Neys is in 1827 bij de aangrenzende gewitte hoeve uit 1826 gevoegd.
Even verder kan men linksaf naar Terblijt. Het be gin van deze weg wordt links en rechts geflankeerd door een eenvoudige, maar fraaie boerderij. Volgt men de weg naar Terblijt, dan ziet men aan de ach terkant van Gasthuis middenin het land nog een oude inrijpoort.
Al jarenlang hangt er een dreigende schaduw boven dit stukje Mergelland: het plan tot afgraving van meer dan 400 ha voor de cementindustrie.
Gasthuis zal dan aan de rand van een gapend gat komen te liggen. Bij ’t Rooth, enkele km verderop, ligt de mergelgroeve van de Nekami. Als men bedenkt dat die van het Plateau van Margraten nog 20 X groter zal zijn, kan men zich enigszins voor stellen hoe het landschap er hier uit zal gaan zien als de plannen doorgaan: een beschermd dorps gezicht aan de rand van een bomkrater.
"Bezienswaardigheden
Een drietal gesloten hoeven en het Huis Neys, alle uit de 18e eeuw. Interieur niet te bezichtigen. Zwengel put, gerestaureerd.
Gasthuis bestaat uit een aantal gewitte hoeven en ommuur de tuinen. De gesloten hoeve met inrijpoort (rechts') hoort bij het statige Huis Neys (links).